Türkiye dev 'Güneş Tarlası' ile Avrupa'da yenilenebilir enerjide zirveye oynuyor

Uzmanlara göre, dünyanın en büyük güneş tesislerinden birine ve Avrupa'nın en büyük batarya depolama projelerinden birine ev sahipliği yapan Türkiye, bölgede hızla yenilenebilir enerjinin öncüsü olma yolunda ilerliyor.

Kasım ayında COP31 İklim Değişikliği Konferansı'na ev sahipliği yapmaya hazırlanan Türkiye, enerji dönüşümünde etkileyici adımlar atmaya devam ediyor.

Ülke şu anda dünyanın en büyük güneş enerjisi tesislerinden birinin yanı sıra Avrupa'nın en büyük batarya depolama projelerinden birine de ev sahipliği yapıyor.

Uzmanlar, kömürün Türkiye’nin en büyük enerji kaynağı olmaya devam etmesine rağmen ülkenin bölge için bir yenilenebilir enerji öncüsü olma yolunda ilerlediğini ifade ediyor.

Batarya depolamada AB’yi geride bırakıyor

Enerji alanında çalışan düşünce kuruluşu Ember'in yeni bir raporu, Türkiye’nin sessiz sedasız Avrupa'nın en büyük batarya depolama proje hatlarından birini kurduğunu ve AB ülkelerini geride bıraktığını ortaya koyuyor.

2022'den bu yana ülkede yeni rüzgar ve güneş projelerinin, bunlara eşdeğer batarya kapasitesiyle birlikte planlanması şart koşuluyor. Bu zorunluluk, birkaç ay içinde rekor kıran 221 GW'lık başvuruya yol açtı, bunların 33 GW'ı şimdiden onaylandı.

AB’de depolama kapasitesinde önde gelen Almanya ve İtalya gibi pazarlar 12–13 GW seviyesinde kalırken, Türkiye mevcut rüzgar ve güneş kurulu gücünün yüzde 83’üne denk gelen bir proje hattı oluşturdu.

Raporun yazarı Ufuk Alparslan, "Yenilenebilir projelerle birlikte depolamayı zorunlu kılarak Türkiye yalnızca hedeflerini yükseltmekle kalmadı, Avrupa’daki emsallerini geride bırakan devasa bir yatırım sinyali de verdi," dedi.

"Hayata geçirildiği takdirde Türkiye’nin batarya proje hattı, yeni ve temiz bir bölgesel enerji merkezinin belkemiğini oluşturacak."

Bilimkurgu filmi tadındaki güneş tesisi internete damga vurdu

Rapor, 2025 itibarıyla Türkiye’nin kendi bölgesinde önemli bir model ülke olarak öne çıktığını vurguluyor.

Rüzgar ve güneşin elektrik üretimindeki toplam payı yüzde 22’ye ulaştı ve bu da Türkiye’yi Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya’daki 16 ülke arasında tartışmasız lider konuma taşıdı.

Bu daha geniş bölgede rüzgar ve güneşin elektrik üretiminde yüzde 20 eşiğini aşabildiği tek ülke Türkiye.

Türkiye, Avrupa’nın en büyük güneş enerjisi tesisine ev sahipliği yapıyor. Kalyon Karapınar GES’te, yaklaşık 20 milyon metrekarelik bir alana yayılmış, 2 bin 600 futbol sahasına eşdeğer büyüklükte yaklaşık 3,5 milyon güneş paneli bulunuyor.

Merkezi Kontrol Binası, Bilgin Architects tarafından tasarlandı. Dev dikdörtgen prizmanın dış cephesi yansıtıcı gümüş panellerle kaplı, iç kısımda ise gökyüzüne açılan yemyeşil bir avlu vahası bulunuyor.

Bilimkurgu dekorlarını andıran tesisin görüntüleri internet kullanıcılarını etkiledi. Reddit’te bir kullanıcı, burasının yeni bir James Bond filminde kullanılabileceğini söylerken, bir diğeri isemprojeyi “başyapıt” olarak nitelendirdi.

2023’ten bu yana enerji üreten proje, yılda neredeyse 3 milyar kilovatsaat elektrik üretiyor ve 2 milyon nüfuslu bir kente eşdeğer temiz enerji sağlıyor.

'Tüm bölge için öncü olma potansiyeline sahip'

Güneş enerjisindeki ilerlemeye rağmen Türkiye, rüzgar üretiminde Avrupa'da 15’inci, toplam yenilenebilir elektrik üretiminde ise 16’ncı sırada yer alarak birçok Avrupa ülkesinin gerisinde kaldı. Ülkenin 2035 için belirlediği 120 GW’lık hedefe ulaşması için mevcut güneş ve rüzgar kapasitesini 3 katına çıkarması gerekiyor ve bu da hiç kolay değil.

Kömür, yüzde 34’lük payla halen Türkiye’nin başlıca elektrik üretim kaynağı ve bu üretimin üçte ikisi ithalata dayanıyor.

Üretim artış hızı yavaşlamaya başlamış olsa da henüz zirveye ulaşılmış değil. Son 3 yılda yeni kömür santrali devreye alınmadı ancak Ember’e göre, 2025’te getirilen yerli kömüre alım garantisi 2026’da kömürden elektrik üretimini artırma riski taşıyor.

Buna karşın yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımlar gelecek için umut veriyor.

Alparslan, "Türkiye’nin, yenilenebilir enerjideki bölgesel liderliğini küresel bir avantaja dönüştürmek için eşsiz bir fırsatı var," dedi.

"Depolama projelerini hızlandırıp şebekesini modernize ederek Türkiye sonunda kömüre bağımlılığını kırabilir. COP31 öncesinde ülke, Avrupa’da ‘orta sıralarda’ yer alan bir konumdan tüm bölge için öncü bir ülkeye dönüşme potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor," diye ekledi.

Rebecca Ann Hughes / Euronews