ABD'li Düşünür; Avrupa, Amerika sonrası dünyaya hazırlanıyor

Chicago Üniversitesi Siyaset Bilimi Profesörü ve uluslararası ilişkiler analisti Robert Pape, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) varlığını sürdürüp sürdüremeyeceğine ilişkin siyasi tartışmaların hâlâ devam ettiğine dikkat çekerek, “NATO'yu bildiğimiz NATO yapan unsur, Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 5. maddesiydi. Bu maddeye göre, üyelerden birine saldırı düzenlenmesi ve maddenin devreye sokulması durumunda, bir Amerikalı komutan tüm NATO güçlerinin komutasını üstlenir.” dedi.

Robert Pape, “Bu mekanizma, Amerikalıların İngiltere, Almanya ve Fransa'nın askerî güçlerini komuta etmesi ve hatta İngiltere'nin nükleer silahlarının kullanımına ilişkin kararları vermesi anlamına geliyor. Ancak İran savaşının ardından, herhangi bir Avrupa ülkesinin artık böyle bir düzenlemeyi kabul edeceğini sanmıyorum.” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın bölgedeki gelişmelere ilişkin açıklamalarına değinen Pape, “Trump, Washington'un savaş gemilerini Basra Körfezi'ne göndermek istemediğini ve bunları Umman Denizi'nde konuşlandırmayı tercih ettiğini açıkladı. Buna karşılık, Avrupa ülkelerinin savaş gemilerinin Basra Körfezi'nde bulunmasını istiyor.” dedi.

Avrupa'nın, oluşumunda hiçbir rol oynamadığı bu savaşın sonuçlarına katlanmak zorunda kaldığını belirten analist, “Avrupalılar, bu savaşta hiçbir rollerinin olmamasına, kendilerine danışılmamasına ve hâlâ pek ciddiye alınmamalarına rağmen en ağır bedeli ödüyorlar. Öte yandan Avrupa'nın askerî kapasitesi, bu tür çatışmalara katılmak için sınırlı.” değerlendirmesinde bulundu.

Pape, sözlerinin devamında “ABD'nin bu savaşta ağır baskı ve yıpranmayla karşı karşıya kaldığını düşünüyorsanız, Avrupa güçlerinin de savaşa girmeleri hâlinde muhtemelen aynı durumla karşılaşacaklarını söyleyebiliriz. Dolayısıyla Avrupa'nın İran savaşına geniş çaplı müdahalede bulunmaya karar vermesi beni son derece şaşırtır.” ifadelerini kaydetti.

Avrupa ülkelerinin son yıllarda değişen yaklaşımına da değinen Pape, “Avrupa, uyumsuzluklara ve iniş çıkışlara rağmen ABD'nin kontrolüne direnmek için giderek daha fazla bütünleşiyor. Elbette bu, savaşmak üzere asker gönderilmesi anlamına gelmiyor. Avrupa ülkelerinin savunma bütçelerini artırması da bu sürecin bir parçası. Bu, Amerika sonrası dünyanın gerçekleriyle yüzleşmeye yönelik bir adım." şeklinde konuştu.

Böyle bir düzende Avrupa'nın geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Pape, “Bu süreçte görüş ayrılıkları yaşanacaktır. Bazıları Avrupa düzeyinde daha ortak ve bütünleşmiş bir dış politikadan yana olurken, bazıları tam bir bütünleşme yerine ülkelerin dış politikalarının birbiriyle eşgüdüm içinde yürütülmesini tercih ediyor.” dedi.

Siyaset bilimi profesörü Pape, buna karşılık Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve çok sayıda realist tarafından dile getirilen bir görüşe de işaret etti. Bu görüşe göre Avrupa ülkeleri nihayetinde bölünecek ve 1930'lu yıllardakine benzer bir duruma geri dönecek. Söz konusu dönemde İngiltere, Fransa ve Almanya birbirleriyle rekabet ve karşı karşıya gelme içindeydi.

Pape, açıklamalarını “Avrupa'nın önündeki tercih, istikrara ulaşmak için eşgüdümlü veya bütünleşmiş bir dış politika yolunu izlemek ya da 1930'lu yıllarda var olan koşullara yeniden dönmektir. Dolayısıyla NATO'nun öldüğünü söylediğimde, bu örgütün resmen feshedildiğini kastetmiyorum. NATO, operasyonel açıdan eski çerçevesini ve işlevini çoktan aşmış durumda.” ifadeleriyle noktaladı.