İran-ABD ve İsrail savaşında durum 2015 ABD-İran Nükleer Anlaşması’na döndü. Bu işin baş sorumlusu o tarihte bu anlaşmaya karşı çıkan Netanyahu ve 2016’da Başkan olunca anlaşmadan çekilen Trump oldu. İki saldırgan ülkenin dönüp dolaşıp geldiği nokta, eski anlaşmanın yürürlüğe girmesi oldu. Nükleer Anlaşmanın nasıl bozulduğunu açıklayayım.
ABD Başkanı Barack Obama, İran ile masaya oturmuş ve Nükleer Anlaşma için görüşmelere başlamıştı. Bunun sonucunda İran Nükleer Füze konusunda geliştirme yapmayacaktı. Uluslararası Atom Enerjisi Kontrolü’nü kabul ediyordu. Buna karşılık İran’a yapılan ‘Ekonomik Ambargo’ kaldırılacaktı. Yaptırımlar bitecekti ve yurtdışı malları ve paraları geri verilecekti. Sonuçta Haziran 2015’de bu anlaşma imzalandı.
Bloomberg TV’de program yapan Charlie Rose, bu anlaşmayı imzalayan ne kadar üst düzey yöneticileri, Bakanından uzmanlarına kadar herkesi programa çıkardı. Hatta anlaşmayı imzalayan İran tarafından yetkililer de konuştular. Programın son bölümündeki konuk da İsrail Başbakanı Netanyahu oldu.
Türkiye’de de yayınlanan bu programa gelen Charlie ile Netanyahu 40 yıllık arkadaşmış gibi birbirlerine sarıldılar. Birbirlerine hitap şekli Netanyahu’cum ve Caharlie’cim’di. Samimiyet büyüktü. Program başladı ve ilk soru şuydu? Charlie “Sen neden bu anlaşmaya karşısın?”
Netanyahu ise “Bu anlaşma ile İran’a ekonomik olarak 100 Milyar Dolar para girecek. Bu paranın 10 Milyarı Dolar’ı ise Lübnan’daki Hizbullah’a gidecek..”
Sonuçta bu programlar bir seçimi etkiledi. O sırada ABD başkanlık seçimlerinde Hillary Clinton ile Trump yarışıyordu. Kilise’nin son zamanlarda desteğini alan Trump seçimi kazandı. Beyaz Saray’a girer girmez de ilk işi, “ABD-İran Nükleer Anlaşmasından çıkmak” oldu.
10 yıl boyunca İran ile savaşmayı planlayan İsrail, ilk denemeyi Haziran 2025’de 12 günlük savaşta yaptı. Bundan cesaret alarak bu sefer son savaşı başlattı. Ali Hamaney ile birlikte üst düzeyleri öldürünce savaş bambaşka bir yola girdi.
İran bu sefer İsrail’i hedef aldı. İsrail her ne kadar sansür uygulasa bile binlerce ölü ve yaralı verdi. ABD Üsleri vuruldu. Onlar da kayıplarını saklıyorlar.

Fotoğraf: Le Monde
Bu savaşı bitirmek için tarafların yaptığı görüşmeler 2015 Anlaşmasına dönüşü gösteriyor. Sonuç buna gelindi ise bu kadar ölüm ve yıkım neden oldu? Netanyahu siyasi iktidarını sürdürmek için, Trump ise Epstein dosyalarının gündemden düşmesi için bu savaşı çıkarttılar demek isabetli de olur.
İran Savaşına en başta Amerikan halkı ve Avrupa ülkeleri karşı çıkarken, Avrupa’yı bir enerji krizi sarmaya başladı. Yakın zamanda Hürmüz Boğazı açılmaz ise Avrupa çok daha sıkıntılı günler geçirecektir.
Bugünkü durum şunu gösteriyor, ABD ve İsrail Savaşı bitirmek istiyor ama bunu halklara bir zafer gibi göstermeleri gerekiyor.
Avantaj İran’ın eline geçtiğinden nasıl yapacaklarını henüz bilemiyorlar. O yüzden arabulucu ülkeler arıyorlar. Bu noktada Türkiye anahtar ülkedir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arabulucu olarak devreye girip savaşı bitirebilir. Çünkü ABD ve İsrail çaresiz durumda. Savaşın bitmesi ile bizde rahatlayacağız. En başta ekonomik olarak diyebiliriz.
“Tarih tekerrürden ibarettir” sözü bir daha gerçek oldu.




