Tabii ki fiziksel doğumu sormuyorum. Çünkü doğumun ne olduğunu, nasıl olduğunu bilecek yaşlardayız.

Merak ettiğim; zihinsel, sosyal ve düşünsel doğumdur.

Mesela Hitler'in doğumu; kişisel hayal kırıklıklarının, dönemin kaotik toplumsal yapısıyla birleşmesi sonucunda gerçekleşmiştir. Onu "Hitler" yapan düşünce yapısı bir anda ortaya çıkmamış, belirli kırılma noktalarıyla şekillenmiştir.

Hitler'in dünya görüşünün temelleri, sanatçı olma hayaliyle gittiği ancak iki kez Güzel Sanatlar Akademisi'nden reddedildiği Viyana'da atılmaya başlamıştır.

Annesini kaybettikten sonra Viyana'ya yerleşmiş, başlangıçta ailesinden kalan mirasla yaşamını sürdürmüştür. Ancak parasının tükenmesiyle yoksulluğa düşmüş, evsizler barınağında ve erkekler yurdunda kalmış, kartpostal ve yaptığı resimleri satarak geçinmeye çalışmıştır. Bu süreçte yaşadığı başarısızlıklar, yoksulluk ve dışlanmışlık, dünyaya bakışını etkileyen önemli deneyimler olmuştur.

Dönemin Viyana Belediye Başkanı Karl Lueger'in kullandığı popülist ve Yahudi karşıtı söylemlerden etkilenmiş olması muhtemeldir. Lueger, ekonomik ve toplumsal sorunları Yahudiler üzerinden açıklayan bir siyaset dili kullanıyordu. Hitler'in daha sonra kapsamlı bir antisemitik ideolojiye dönüştüreceği düşüncelerin oluşumunda bu ortamın etkisi olduğu değerlendirilmektedir. Ancak Hitler'in ırkçı ideolojisinin Viyana yıllarında bütünüyle şekillendiğini söylemek tarihsel açıdan kesin değildir.

Zamanla kendi başarısızlıklarının ve toplumun sorunlarının sorumlusu olarak Yahudileri ve Marksistleri hedef gösteren bir dünya görüşüne yönelmiştir. Böylece kişisel hoşnutsuzlukları, dönemin antisemitik ve aşırı milliyetçi düşünceleriyle birleşmeye başlamıştır.

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun çok uluslu yapısından hoşlanmıyor, tüm Almanların tek bir çatı altında birleşmesi gerektiği fikrini benimsiyordu. Dönemin Alman milliyetçiliği ve Pangermanizm düşüncesi, onun Büyük Almanya idealinin oluşmasında etkili olmuştur.

1907-1913 yılları arasındaki Viyana dönemi, Hitler'in kişisel başarısızlıklarının, toplumsal gözlemlerinin ve aşırı milliyetçi düşüncelerinin şekillenmeye başladığı dönemdir.

Viyana'da amaçsız ve yalnız bir adam olarak yaşayan Hitler için Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesi, hayatında yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur.

1914 yılında Bavyera ordusuna gönüllü olarak katılmıştır. Cephedeki yoldaşlık ve askerî disiplin, ona o güne kadar aradığı aidiyet duygusunu kazandırmıştır.

Hayatında ilk kez bir topluluğun parçası olduğunu hissetmişti. Askerî yaşam ve savaş ortamı ise kişiliğinin şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır.

1918 yılında bir gaz saldırısı sonucunda geçici körlük yaşamış ve hastanede tedavi görürken Almanya'nın savaşı kaybettiğini öğrenmiştir. Bu haber onda derin bir ruhsal yıkım yaratmıştır.

Almanya'nın yenilgisini cephedeki askerî başarısızlıklardan ziyade, içerideki hainlerin, özellikle Yahudilerin ve komünistlerin ihanetiyle açıklayan Dolchstoßlegende (Arkadan Hançerleme Efsanesi) düşüncesini benimsemiştir. Bu iddia, savaş sonrasında aşırı milliyetçi çevreler tarafından yayılan siyasi bir efsaneydi. Hitler de ilerleyen yıllarda bu efsaneyi propaganda malzemesi olarak kullanmıştır.

1914-1918 yılları arasındaki Birinci Dünya Savaşı dönemi, Hitler'in aidiyet duygusunun güçlendiği, askerî disiplinle tanıştığı ve savaş yenilgisini bir toplumsal ihanet olarak yorumlamaya başladığı dönem olmuştur.

Savaş bittiğinde Almanya tam bir kaos, iç çatışma tehlikesi ve ekonomik çöküş içindedir.

Versay Antlaşması ile Almanya'ya dayatılan ağır savaş tazminatları, toprak kayıpları ve askerî kısıtlamalar, Alman halkında büyük bir aşağılanmışlık ve öfke duygusu yaratmıştır. Hitler, bu toplumsal travmayı kendi radikal fikirleri için bir yakıt olarak kullanmıştır.

Ordu tarafından siyasi grupları izlemekle görevlendirilen Hitler, 1919 yılında Münih'te Alman İşçi Partisi'nin bir toplantısına katılmıştır. Toplantıda yaptığı ateşli konuşmayla dikkatleri üzerine çekmiş, insanları etkileyebilme ve kitlelerin öfkesini yönlendirebilme yeteneğini fark etmeye başlamıştır.

Böylece siyasi hitabet, onun için yeni bir güç ve iktidar aracına dönüşmüştür.

1919 yılı, savaş sonrası Münih'te Hitler'in siyasi hatip olarak doğuşunun başlangıcı olmuştur.

1923 yılında gerçekleştirdiği başarısız Birahane Darbesi girişiminin ardından tutuklanarak hapse atılması, onun siyasi ve ideolojik düşüncelerini sistemleştirdiği önemli bir dönüm noktası olmuştur.

Landsberg Hapishanesi'nde geçirdiği dönemde, o güne kadar zihninde şekillendirdiği ırkçılık, Lebensraum (Yaşam Alanı), aşırı milliyetçilik ve mutlak liderlik (Führer) fikirlerini bir ideolojik çerçeve içinde toplamaya başlamıştır.

Bu düşüncelerini "Kavgam" (Mein Kampf) adlı kitapta kaleme almıştır. Kitabın ilk cildi 1925 yılında, ikinci cildi ise 1926 yılında yayımlanmıştır. Dolayısıyla eserinin tamamı hapishanede yazılmamıştır.

Başarısız darbe girişiminin ardından silahlı bir ayaklanmayla iktidarı ele geçirme yönteminin yerine, mevcut siyasi sistemi ve demokratik mekanizmaları kullanarak güç kazanma stratejisine yönelmiştir. Propagandayı ve seçim siyasetini bu yeni stratejinin temel araçları hâline getirmiştir.

1923-1924 yılları arasındaki hapishane dönemi, Hitler'in düşüncelerini ideolojik bir sistem hâline getirmeye başladığı ve siyasi stratejisinde önemli bir değişime yöneldiği dönem olmuştur.

İnternet üzerinden yapmış olduğum araştırmaların derlenmesi neticesinde özetle; Hitler, kişisel başarısızlıklarını ve hoşnutsuzluklarını ırkçı teorilerle açıklayan bir gencin, savaşın yarattığı toplumsal travma, ekonomik buhran, aşırı milliyetçilik ve siyasi istikrarsızlıkla birleşerek kitlelerin öfkesine tercüman olmasıyla doğmuştur.

Napolyon Bonapart'ın bir fatih, devlet adamı ve imparator olarak zihinsel, sosyal ve düşünsel doğuşu ise yabancı olma hissinin, Aydınlanma düşüncesinin ve Fransız Devrimi'nin yarattığı kaosla birleşmesi sonucunda gerçekleşmiştir. Onu tarihin en etkili figürlerinden biri yapan süreç dört temel evrede şekillenmiştir.

Napolyon, Fransa'nın yeni ele geçirdiği Korsika adasında, Toskana kökenli küçük bir soylu ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Korsika, doğumundan yalnızca bir yıl önce Fransa'nın kontrolüne geçmişti.

Gençliğinde Fransa'yı Korsika üzerinde hâkimiyet kurmuş bir güç olarak görmüş ve Korsika'nın bağımsızlığı için mücadele eden Pasquale Paoli'yi kendisine örnek almıştır. Bu dönem Napolyon'da Korsika milliyetçiliğinin kök saldığı dönem olmuştur.

Eğitim için gönderildiği Fransa anakarasındaki Brienne Askerî Okulu'nda aksanı, mütevazı maddi durumu ve farklı kültürel kimliği nedeniyle diğer öğrencilerden ayrışmış, zaman zaman dışlanmıştır. Askerî okuldaki yalnızlığı onu içine kapanık, hırslı ve disiplinli bir öğrenci hâline getirmiş, zamanının önemli bölümünü kitap okumaya ayırmasına neden olmuştur.

1779-1785 yılları arasındaki Korsika kökeni ve Fransa'daki dışlanmışlık dönemi, Napolyon'un kendisini farklı hissettiği ve kişisel kimliğinin şekillenmeye başladığı ilk temel evredir.

Genç bir topçu teğmeni olduğu yıllarda Napolyon, maaşının önemli bir bölümünü kitaplara harcayarak kendisini entelektüel açıdan geliştirmiştir.

Büyük İskender, Jül Sezar ve Büyük Friedrich gibi komutanların seferlerini incelemiştir. Savaş sanatını yalnızca cesaret ve kuvvet meselesi olarak değil, matematik, geometri, lojistik ve stratejiye dayanan bir bilim olarak görmeye başlamıştır.

Jean-Jacques Rousseau ve Voltaire gibi Aydınlanma düşünürlerinin eserlerini de incelemiştir. Bu düşünürlerin özgürlük, toplum, devlet ve egemenlik üzerine geliştirdikleri fikirler, yaşadığı dönemin siyasal dönüşümünü anlamasında etkili olmuştur.

Ancak Napolyon'un düşünsel dünyası yalnızca Aydınlanma felsefesiyle şekillenmemiş, askerî tarih ve antik dönem komutanlarının başarıları da onun liderlik anlayışının önemli kaynaklarını oluşturmuştur.

1785-1789 yılları arasındaki Aydınlanma Çağı, okuma tutkusu ve askerî tarih incelemeleri, Napolyon'un zihinsel inşasının gerçekleştiği ikinci temel evre olmuştur.

1789 yılında patlak veren Fransız Devrimi, eski soyluluk sistemini sarsarak Napolyon gibi askerî eğitim almış genç subayların önündeki yükselme engellerini önemli ölçüde kaldırmıştır. Liyakat ve askerî başarı, eski ayrıcalıkların önüne geçmeye başlamıştır.

1793 yılında Korsika'daki siyasi çatışmalar ve Pasquale Paoli ile yaşadığı anlaşmazlık nedeniyle ailesiyle birlikte adadan kaçmak zorunda kalmıştır. Bu olay, onun Korsika milliyetçiliğinden uzaklaşarak siyasi ve askerî geleceğini Fransa üzerinden şekillendirmesine yol açmıştır.

Devrimin radikal kanadı olan Jakobenlerle yakınlaşmıştır. 1793 yılında gerçekleşen Toulon Kuşatması'nda sergilediği üstün topçu stratejisiyle dikkat çekmiş, henüz 24 yaşındayken tuğgeneralliğe terfi ederek askerî yeteneğini ilk kez geniş ölçekte kanıtlamıştır.

1789-1795 yılları arasındaki Fransız Devrimi dönemi, eski düzenin yıkılmasıyla liyakatin ön plana çıktığı ve Napolyon'un askerî yeteneklerini göstererek yükselme fırsatı yakaladığı üçüncü temel evre olmuştur.

Napolyon'un sıradan bir general olmaktan çıkarak kendisini tarihin akışını değiştirecek bir kader adamı olarak görmeye başlaması, İtalya Seferi ile belirginleşmiştir.

1796 yılında Fransız İtalya Ordusu'nun komutanlığına getirildiğinde karşısında aç, yorgun ve morali bozuk bir ordu bulmuştur. Askerlerine zafer ve ganimet vaat ederek onları arkasından sürüklemiş, kısa sürede elde ettiği başarılarla ordunun güvenini kazanmıştır.

Lodi Köprüsü Muharebesi'nin ardından kendi tarih anlatısında sıradan bir general olmadığını, büyük işler için yaratıldığını hissettiğini ifade etmiştir. Askerî başarıları, onun yalnızca ordusunun komutanı değil, askerleri için bir idol hâline gelmesinin de önünü açmıştır.

İtalya Seferi'nde kazandığı başarılar, Napolyon'un Fransa'daki siyasi itibarını da artırmıştır. Artık yalnızca askerî yetenekleriyle değil, kamuoyu üzerindeki etkisiyle de öne çıkan bir figürdür.

Fransa'da devrim sonrasında yaşanan siyasi istikrarsızlık, yolsuzluk, ekonomik sıkıntılar ve iç karışıklıklar halkı yormuştur. Napolyon, devrimin kazanımlarını koruyacağı ve ülkeye düzen getireceği iddiasıyla güçlü lider beklentisini kendi siyasi yükselişinin dayanağı hâline getirmiştir.

1798 yılında çıktığı Mısır Seferi'nin ardından Fransa'ya dönmüş, 1799 yılında gerçekleştirdiği 18 Brumaire Darbesi ile iktidarı ele geçirmiştir.

1796-1799 yılları arasındaki İtalya ve Mısır seferleri ile siyasi yükselişi, Napolyon'un kendisini ülkenin kurtarıcısı ve tarihin kaderini değiştirecek bir lider olarak konumlandırdığı dördüncü temel evre olmuştur.

Evet, yine internet üzerinden yapmış olduğum araştırmaların derlenmesi neticesinde özetle; Napolyon, dışlanmış bir adalı gencin, Aydınlanma düşüncesi ve askerî tarihle beslenen zihinsel birikimini, Fransız Devrimi'nin yarattığı fırsat eşitliği ve siyasi kaos ortamında en üst düzeyde kullanmasıyla doğmuştur.

Diktatörlerin nasıl doğduğu konusuna başka diktatörlerin doğum süreçlerini araştırarak ve derlemeler yaparak devam edeceğiz…