CELAL ÖCAL: Soru 1- Birinci Dünya Harbinde Savaştığımız Cepheleri Yazınız

Bizim zamanımızda tarih öğretmenimiz imtihanda -Birinci Dünya Harbinde savaştığımız cephelerin adlarını yazınız.. Diye sorar, bilmeyenler sınıf geçemezdi.

On dört cephe adını yazmak gerekiyordu. Günümüzde bu isimleri sayabilen çok azalmıştır. En fazla Çanakkale, Sarıkamış ve Irak Kutü’l-Amâre adları hatırlanır. Diğer cephe isimleri bilinmez. Anma törenleri Çanakkale ağırlıklı olarak yapıldığını gördüğünüzde

“Benim dedem Trablusgarp’ta şehit düşmüş anılmayı hak etmiyor mu?” Sorusunu kendinize sorarsınız, ilgililerden hayal kırıklığı ve üzüntü yaratmayan bir cevap almanız da mümkün değildir.

Son yirmi yılda yapılan tarih araştırmaları bilinmeyen cephelerin varlığını ortaya çıkarmıştır.

1-Dedesi Sarıkamış şehidi olan Prof. Dr. Bingür Sözmez’in yoğun çalışmaları ile Sarıkamış Cephesi.

2-Birinci Dünya Savaşının şartlarının açılmasını zorunlu kıldığı Gence ve Bakü’yü işgalden kurtaran Kafkas İslam Ordusu Cephesi.

3-Sualtı tarih araştırmacısı Mustafa Aydemir’in dünyada ilk uçak gemisi batırma şerefinin Türk topçusuna ait olduğunu ortaya koyduğu, Topcu Yzb. Mustafa Ertuğrul Bataryasıyla taçlanan Antalya Cephesi.

4-Necmi Ülker Askeri Tarih seminerinde sunduğu “İzmir Sancakkalesi ve Şehitliği” [1] tebliği ile İzmir’de 1656 yılında inşa edilmiş Sancakkale’nin varlığı ve Yenikale Şehitliği ile İzmir Sancakkale Cephesi varlığı ortaya çıkmıştır..

Bingür Sönmez hocamızın gayretleriyle Sarıkamış Dayanışma Grubu kurulmuş 2003 yılında Gönüllü arkadaşlarıyla başlattığı Sarıkamış Şehitlerini Anma Yürüyüşleri kurumsallaşmış tüm ülkeye mal olmuş, Sarıkamış Deniz Şehitleri için de Anma törenleri düzenlenmeye başlamıştır.

Konunun önemini anlatan 880 sayfalık SARIKAMIŞ-KAFKAS CEPHESİ eseri yazılmıştır.[2]

Sarıkamış Şehitleri Devlet töreni düzeyi ile anılmaktadır.

Savaş devam ederken durumu değerlendiren Enver Paşa Azerbaycan Cumhuriyetinin kuruluşunun temellerini atan yeni bir cepheyi açtırarak Kafkas İslam Ordusunu kurdurmuş. Kafkas Cephesiyle birlikte Sarıkamış Cephesinin varlığı da ortaya çıkmıştır.

Mustafa Aydemir’in 1997 yılında su altında gördüğü bir batık ve devamında bulduğu iki batık Birinci Dünya Savaşının unutulmuş Antalya Cephesinin varlığını ortaya çıkarmıştır..

Mustafa Aydemir, Antalya Cephesinin tarihini yazdığı “Ben Bir Türk Zabitiyim Batıktan Çıkan Kahraman Topcu Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul (Aker)” eserinde[3]

“O Dört küçük topu ve kocaman yüreğiyle İngilizlerin dev uçak gemisi Ben My Chree’yi Meis’de sulara gömmüş, bir diğerini savaş dışı bırakmış, çok sayıda irili ufaklı tekneyi ve Fransız topcu bataryalarını top ateşi ile yakmış. Akdeniz sahillerimizde ölüm kusan Fransız gemileri Paris II ve Alexandra’yı Kemer’de batırmıştır” .

Yerel ve Askeri yönetimler bu tarihi olayı sahiplenmiş Kaş Belediyesi ,Muratpaşa Belediyesi, Antalya Ticaret Odası, Kemer Kaymakamlığı, Deniz Kuvvetleri Birlikleri, Antalya Jandarma Komutanlığı emrinde Komandolar “Topcu Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul (Aker) ve Arkadaşları” için Anma Etkinlikleri düzenlemeye başlamıştır.

Celal Öcal’ın yazdığı “Birinci Dünya Savaşında İzmir Savunması”[4], “Dünya Savaşından kurtuluşa İzmir [5]” kitapları, XVIII nci Türk Tarih Kongresinde sunduğu “103 yıldır bilmediğimiz gerçek İtilaf Donanmasının İzmir’i işgal girişimi” tebliği verdiği Konferanslar yazdığı makaleler ilgili makamlara sunduğu dilekçelerle Birinci Dünya savaşı döneminde İZMİR CEPHESİNİN varlığı ortaya çıkmıştır.

Bu gerçeği çok önemli bulan bir kısım Vakıf, Sendika ve Derneklerin katılımıyla SANCAKKALE Dayanışma Grubu kurulmuş, 2021 yılından beri her 10 Mart’ta Yenikale Şehitliği önünde anma töreni başlamıştır.

Ancak İzmir Valiliğinin, TSK’nın törenlere hiçbir katkısı olmadığı gibi Sancakkale’yi Hünkar Camiini ziyarete izin verilmemekte, Devlet töreni yapılmamaktadır.

Birinci Dünya Savaşı döneminde kurulan 5’inci Ordu’nun yetki alanı Çanakkale-İzmir-Antalya bölgelerini kapsıyordu. Savaş sadece Çanakkale‘de olmadı, İzmir Cephesi’nde, Antalya Cephesi’nde de gerçekleşti. İtilaf donanması Çanakkale deniz savaşından önce İzmir’de yenilgiye uğradı gemi kayıpları vermeye başlayınca geri çekilmek zorunda kaldı.

Bu sebeple Çanakkale Cephesi’nin Antalya ve İzmir cepheleriyle birlikte anılması gerekir.

Beşinci Ordu’nun 14ncü Kolordusu, 10ncü Fırka, Müstahkem Mevki Komutanlığı İzmir’de idi. 1656 yılından beri İzmir’i ve Türkiye’yi koruma görevini sürdüren Sancakkale Birinci Dünya Savaşı döneminde havadan ve denizden İzmir’i bombalayan İtilaf donanmasına karşı Türkiye’yi savundu. İngiliz monitörü M30, Okino, Fransız Casablanca gemilerini kaybedince geri çekilmek zorunda kaldı.

Bu sebeple Çanakkale Cephesinin üç isim altında Antalya ve İzmir cepheleriyle birlikte anılması gerekiyordu..

Bunlara göre.

1-Avrupa Cephesi: A-Galiçya, B- Romanya, C-Makedonya.

2-Libya Cephesi

3-Hicaz - Asir-Yemen Cephesi

4-Suriye - Filistin - Sina Cephesi

5-İran Cephesi

6-Irak Cephesi Kut’ül-Amare

7-Sarıkamış-Kafkasya Cephesi .

Kafkas İslam Ordusu Gence-Bakü

8-Çanakkale Cephesi İzmir Cephesi, Antalya Cephesi.

Olarak bilinmesi gerekiyor.

Birinci Dünya Harbinde Türk ordusu birçok cephede Bulgaristan, Avusturya-Macaristan ve Almanya askerleriyle kader birliği yaptı. Türk ordusu iç isyanlar ve bir kısım Ermenilerin, Arapların ihanetini yaşadı.

Birinci Dünya Savaşının 100’üncü yıldönümü dünya genelinde çok büyük etkinliklerle anıldı. .Bu törenlerin en düşündürücü olanı İngiliz ordusu için hizmet ederken ölen at ve eşeklerin profil resmi çizilerek anıldığı törendi

Devlet nezdinde “sadece insanının hakkını teslim etmek yetmez, senin için canını vermiş hayvanları da anmak görevindir” mesajı veren bu tören ibret verici olmuştur.. Büyük savaşta yük hayvanlarının da unutulmamasıyla “biz büyük devletiz unutmayınız” denilmiştir.

Türk tarihçileri yaptığı araştırmalarla ulaştığı bilgilerin resmi kaynaklarda karşılığının bulunmadığını görürken infial duymaktadır.

10 Mart 1915’de Muin-i Zafer Bölüğü, Işıldak Bölüğü Şehitleri, Urla Karantina Adası Mezarlığında iki, Menteş’te üç Meçhul Türk Askeri’nin,bir Alman subayının mezarı hakkında resmi makamların tatmin edici cevabına ihtiyaç vardır.

Birinci Dünya Savaşından yenik olarak çıkmış olsak da gençlerimize Türk Devleti, Türk vatanı için dedelerinin can verdiği cephelerin adlarını doğru öğretmek ve onlarında bilmelerini istemek zorundayız.

Bu öncelikle kadirşinaslık ve vefa saygı gereğidir. Türk Milleti şehitlere hizmeti ibadet kabul eden inancın sahibidir. Doğruyu bileceksin, doğru bilgi vereceksin bu konuda zaaf kabul etmiyoruz cevap bekliyoruz.

Yakınçağ tarihini anlatan kitaplarda müfredatta cephelerimizin adlarının yazılı olduğunu görmek istiyoruz.

Türk Milli Eğitimi, yeni ortaya çıkarttığımız cephelerle Türk Milletinin 1’inci Dünya Savaşında savaştığı cepheleri bilmek ve öğretmek zorundadır.

Birinci Dünya Harbinde savaştığımız cepheler arasına 1-İzmir Sancakkale Cephesini, 2-Antalya Cephesini, 3-Sarıkamış Cephesini, 4-Kafkas İslam Ordusu Cephesini saygı duruşuyla selamlayarak ilave ediyoruz;

Birinci Dünya Savaşı’nın 100’üncü yılı hatırasına hazırladığımız çok özel tabloyu paylaşıyoruz. Savaş verdiğimiz cephelerin harp madalyasıyla ödüllendirildiğini gösteren dönemin bir dergisinde yer alan kompozisyonla süslü, çerçeveletip duvara asılacak güzellik ve değerde iftihar levhasında, “Türk Devleti ve Türk Ordusu yanında mücadele edenleri Saygı, Şükran ve rahmetle anıyoruz..[6]” denilmektedir.

.....

Yazarın tüm yazıları için tıklayınız

______________________________________________________

[1] Necmi Ülker,Askeri Tarih Semineri 1983

[2] Bingür Sönmez,Sarıkamış-Kafkas Cephesi,Tarihci Kitapevi.2.Baskı.

[3] Mustafa Aydemir,Ben bir Türk Zabitiyim.Pozitif Yayınları.

[4] Celal Öcal,Birinci Dünya Savaşında İzmir Savunması,İleri Yayınları İstanbul,2015

[5] Celal Öcal,Dünya Savaşından Kurtuluşa İzmir (1914-1922) İleri Yayınları ,İstanbul 2024

[6] Yukarıda ki panonun çiziminde yardımcı olan Alper Sönmez ‘e teşekkür ederim.