Hava Durumu
Türkçe
English
Русский
Français
العربية
Deutsch
Español
日本語
中文

#Bakü

bursaarena.com.tr - Bakü haberleri, son dakika gelişmeleri, detaylı bilgiler ve tüm gelişmeler, Bakü haber sayfasında canlı gelişmelere ulaşabilirsiniz.

Azerbaycan'ın başörtüsü kararını eleştiren Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Saral görevden uzalaştırıldı Haber

Azerbaycan'ın başörtüsü kararını eleştiren Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Saral görevden uzalaştırıldı

Azerbaycan'a yönelik başörtüsü açıklamasıyla Bakü'nün tepkisini çeken Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral görevden uzaklaştırıldı. Nefes'e konuşan Saral, haberin kendisine Cumartesi ulaştığını söyledi. Azerbaycan ile yaşanan başörtüsü krizinin ardından Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral görevden alındı. Nefes gazetesinin sorularını yanıtlayan Saral, "Cumhurbaşkanımız böyle uygun gördü. (...) Bunlar siyasette doğal şeyler. Ülkelerin birtakım sorunları, sıkıntıları özellikle Azerbaycan'la olan kritik münasebetimiz nedeniyle bazı kararlar alınması normaldir" ifadelerini kullandı. Saral haberin kendisine Cumartesi günü ulaştığını, detayları "gidip öğreneceğini" söyledi. Saral daha sonra yaptığı yazılı açıklamada ise "2016 yılından bu yana büyük bir onur, şeref ve sorumlulukla yürüttüğüm cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın başdanışmanlığı görevimden istifamı sunmuş bulunuyorum" dedi. "Makamlar gelip geçer, ünvanlar el değiştirir. Asıl mesele, insanın hangi makamda oturduğu değil, hangi değerlerin arkasında durduğudur" diyen Saral, "Bu kararım, inandığım değerlerden ve milletimize hizmet etme irademden bir adım geri atmak anlamına gelmemektedir" mesajını paylaştı. Ne olmuştu? Oktay Saral 12 Ekim'de X hesabından, "Azerbaycan'da başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının engellenmesi kabul edilemez! (...) Azerbaycan'ın bu yanlıştan bir an önce dönmesini bekliyoruz" mesajını paylaşmıştı. Türkiye'den gelen benzer açıklamalara sert tepki gösteren Bakü yönetimi, aralarında Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan ve DEM Parti milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu'nun da olduğu 31 kişinin ülkeye girişini yasaklamıştı. Fatih Erbakan'dan Erdoğan'a tepki Erbakan, Saral'ın görevden alındığı haberinin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı eleştirdi, "(Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham) Aliyev istedi diye Sayın Cumhurbaşkanı kendi başdanışmanını feda etmekten geri durmuyor" dedi. Azerbaycan hükümeti geçtiğimiz haftalarda öğretmen ve öğrencilerin kıyafet kurallarıyla ilgili yeni kararlar almış, bu kapsamda "okul üniformasının tekdüzeliğini bozan ve laiklik ilkesiyle bağdaşmayan ek giyim ögelerinin" kullanılması yasaklanmıştı. DW / MUK,DK

Bakü’de “Hazar Köprüsü” zirvesi... Türkiye ve Azerbaycan’dan 4 stratejik girişim Haber

Bakü’de “Hazar Köprüsü” zirvesi... Türkiye ve Azerbaycan’dan 4 stratejik girişim

TABA-AmCham’ın Bakü’de düzenlediği zirvede Türkiye, Azerbaycan ve ABD arasındaki ticaret ve yatırım ilişkilerinin geliştirilmesi ele alındı. TABA-AmCham Başkanı Süleyman Ecevit Sanlı, Avrasya için “Tedarik Köprüsü”, “Yeşil ve Dijital Dönüşüm Fonu”, “Türk Dünyası Yatırım Koridoru” ve “Startup Köprüsü” başlıklı dört girişim açıkladı. TABA-AmCham Azerbaycan/Bakü Temsilciliğinin ev sahipliğinde, Türkiye Cumhuriyeti Bakü Büyükelçiliği iş birliğiyle ve Azerbaycan Ekonomi Bakanlığı ile Azerbaycan İşverenler Konfederasyonunun desteğiyle düzenlenen “Hazar Köprüsü” zirvesi, Bakü’deki Radisson Hotel’de gerçekleştirildi. Kamu kurumları, milletvekilleri, diplomatlar, yatırımcılar ve iş dünyasının temsilcilerini bir araya getiren zirvede; enerji, savunma sanayii, havacılık, teknoloji, lojistik, finans ve turizm gibi alanlarda yatırım olanakları değerlendirildi. Program kapsamında şirketler arası B2B ve iş dünyası ile kamu kurumları arasındaki B2G görüşmeleri de yapıldı. “TİCARET VE YATIRIMDA DA BİR OLMALIYIZ” Zirvede konuşan TABA-AmCham Başkanı Süleyman Ecevit Sanlı, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki tarihî ve kültürel bağların ekonomik ortaklıklarla güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. “Biz biriz, tarihimiz bir, dilimiz bir, milliyetimiz bir. Şimdi ticaret ve yatırımda da bir olmalıyız” diyen Sanlı, Azerbaycan’ın Türkiye için Hazar ve Orta Asya’ya, Türkiye’nin ise Azerbaycan için Avrupa, Afrika ve Amerika’ya açılan bir kapı olduğunu belirtti. Sanlı, İstanbul’da 30 ülkeden 70 AmCham liderinin katılımıyla belirlenen dört girişimi Bakü’de duyurdu: Avrasya Tedarik Köprüsü, Yeşil ve Dijital Dönüşüm Fonu, Türk Dünyası Yatırım Koridoru ve Startup Köprüsü. Türkiye-Azerbaycan ticaret hacmi için 15 milyar dolar, Türkiye-ABD ticaret hacmi için ise 100 milyar dolar hedefini dile getirdi. HAZAR BÖLGESİNDE YATIRIM VE İŞ BİRLİĞİ GÜNDEMİ Açılış konuşmasını yapan TABA-AmCham Azerbaycan/Bakü Temsilcisi Qızılı Seyidova, zirvenin Türkiye, Azerbaycan ve ABD arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine ve yeni yatırım ortaklıklarına katkı sunmasını beklediklerini ifade etti. Zirvenin ana oturumlarından “Hazar Köprüsü – Küresel Yatırımlar, Teknoloji, Ticaret ve Stratejik İş Birlikleri” panelinde; ticaret koridorları, enerji ve madencilik yatırımları, savunma ve havacılık teknolojileri, dijital dönüşüm ve uluslararası pazarlara erişim konuları ele alındı. Katılımcılar ayrıca lojistik altyapının geliştirilmesi ve bölgesel yatırım potansiyelinin değerlendirilmesi üzerine görüş alışverişinde bulundu. Zirve, B2B ve B2G görüşmelerinin yanı sıra Azerbaycan müziği ve halk oyunlarının yer aldığı kültürel etkinliklerle de devam etti. Programda organizasyona katkı sunan kurum ve sponsorlara plaket ve teşekkür sertifikaları takdim edildi.

Türkiye-Azerbaycan geriliminin nedeni sadece başörtüsü mü? Haber

Türkiye-Azerbaycan geriliminin nedeni sadece başörtüsü mü?

Türkiye ile Azerbaycan ilişkileri başörtüsü meselesi nedeniyle yapılan açıklamalarla gergin bir atmosfere büründü. İki ülke arasında son günlerde kamuoyuna yansıyan tartışmalar, Bakü’de iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi’nin (YAP) AKP’yi doğrudan hedef alan açıklamasıyla yeni bir aşamaya taşındı ve gerilim arttı. Başörtülü öğrencilerin okullara alınmamasına Türkiye’den gelen tepkiler, Azerbaycan’ın İsrail’le ilişkilerine yönelik eleştiriler ile birleşti ve tartışma eğitim politikasından iki ülkenin egemenlik haklarına genişledi. Bu koşullar altında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in de bu ay sonunda Ankara’daki Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine katılması bekleniyor. Peki Azerbaycan Türkiye'den gelen eleştirilerden neden bu denli rahatsız oldu ve ilişkileri etkileyen tek neden başörtüsü gerilimi mi? “Tek millet iki devlet” olarak tanımlanan iki ülke ilişkilerinin geleceğine ilişkin öngörüler neler? Laiklik Bakü için neden bu kadar önemli? Türkiye’den farklı kesimlerin başörtüsü ile ilgili tepkilerine rağmen uzmanlara göre Azerbaycan için konunun farklı ve hassas boyutları bulunuyor. Siyaset bilimci ve Avrasya uzmanı Dr. Ümit Nazmi Hazır’a göre Azerbaycan yönetiminin laiklik konusundaki hassasiyetinin temelinde İran’ın ülkedeki dini etkisine ilişkin ciddi kaygılar ile Sovyetler Birliği döneminin toplumsal mirası bulunuyor. Azerbaycan’daki laikleşmenin Sovyet döneminde güçlendiğini hatırlatan Hazır, diğer yandan İran’ın din üzerinden yürüttüğünü söylediği propaganda faaliyetlerinin Bakü tarafından önemli bir tehdit olarak görüldüğünü ifade ediyor. Azerbaycan’da Müslüman nüfusun çoğunluğunu Şiiler oluşturuyor. ABD Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu’nun 2026 raporuna göre, nüfusun yaklaşık yüzde 96’sı Müslüman; bu kesimin yaklaşık yüzde 65’i Şii, yüzde 35’i ise Sünni. Fotoğraf: Osman Karimov/AFP Hazır, Türkiye’de başörtüsü tartışmasını kendi siyasi deneyimlerinden hareketle değerlendiren çevrelerin Azerbaycan’ın bu farklılığını yeterince dikkate almadığını düşünüyor ve Türkiye’de dini özgürlükler çerçevesinde ele alınan bu meselenin Bakü açısından İran'ın nüfuz alanının genişlemesi kaygısıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirtiyor. Hazır'a göre Türkiye’deki İslamcı çevrelerin gözden kaçırdığı nokta, laikliğin zayıflamasının Azerbaycan'ı Türkiye'ye yakınlaştırmak yerine İran'ın nüfuzuna daha açık hale getirebilmesi. Hazır, bu riski "Bu sefer karşımızda İran’ın etki alanına girmiş bir ülkeyle karşılaşacağız" sözleriyle anlatıyor. Bakü başka hangi mesajı veriyor? Azerbaycan’ın açıklamalarıyla gösterdiği hassasiyetinin sadece başörtüsü meselesi ile sınırlı olup olmadığı da bir başka tartışma konusu. Hazır’a göre başörtüsü meselesi, son dönemdeki tartışmaların görünür başlığı olsa da ilişkilerdeki değişimi tek başına açıklamıyor. Bakü’nün Ankara ile ilişkisinde daha bağımsız bir konum aradığına dikkat çeken Hazır, Azerbaycan'ın Karabağ savaşından güçlenerek çıkmasının bölgedeki konumuna ve müttefikleriyle ve dolayısıyla Türkiye ile ilişkilerine de yansıdığına işaret ediyor. Hazır, Bakü’nün "abi kardeş rolünden" daha eşit bir ilişkiye geçmeye çalıştığını düşünüyor. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 2 Ekim’de YAP kongresinde yaptığı konuşma da Türkiye'de çokça tartışılmıştı. Aliyev, ülkesinin Karabağ'daki sonuçları kendi gücüyle elde ettiğini vurgularken başka ülkelerin himayesine ihtiyaç duymadığını söylemişti. Aliyev ayrıca Türkiye'nin adını anmadan satın alınan silahların bedelinin ödendiğini, dış aktörlerin ülkenin işlerine müdahale etmemesi gerektiğini de vurgulamıştı. İsrail ile yakın ilişkiler ne kadar etkili? Peki Azerbaycan’ın İsrail ile kurduğu yakın ilişkiler son gerilimde ne kadar pay sahibi? Türkiye-Azerbaycan ilişkilerindeki İsrail boyutu, başörtüsü tartışmasından daha eski ve hassas bir mesele. Azerbaycan ile İsrail arasındaki yakın ilişkisavunma ve enerji işbirliğine dayanıyor. Gazze’deki savaş nedeniyle Türkiye’de İsrail’e yönelik tepki büyürken Bakü’nün bu ortaklığı sürdürmesi iki ülkedeki tutum arasındaki farkı belirginleştirmişti. Eylül ayında İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun BM Genel Kurulu konuşması sırasında Azerbaycan temsilcisinin salonda kalması da Türkiye’de bazı çevrelerde eleştiri konusu olmuştu. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun BM Genel Kurulu konuşması sırasında salon boşalmıştıFotoğraf: Jeenah Moon/REUTERS Bakü ise İsrail’le ilişki kurmanın Filistin’in haklarını desteklemeye engel olmadığını savunuyor. YAP’ın açıklamalarında, Filistin’e yardım yapıldığı ve başkenti Doğu Kudüs olan bir Filistin devleti temelinde iki devletli çözümün desteklendiği vurgulanıyor. Azerbaycan’ın İsrail’le enerji ilişkileri, petrolün Türkiye üzerinden taşınması nedeniyle Ankara’yı da eleştirilerin odağına yerleştiriyor. Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) hattıyla Ceyhan’a ulaşan Azerbaycan petrolünün buradan İsrail’e gönderildiğine ilişkin veriler, ambargonun kapsamı ve uygulanması konusunda soru işaretleri doğurmuştu. Reuters’ın 21 Ocak 2026’da yayımladığı, gemi takip şirketi Kpler’in verilerine dayanan habere göre, İsrail’in Ceyhan’dan aldığı Azerbaycan ham petrolü 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 31 artarak günlük ortalama 94 bin varile ulaştı. Ankara ise BTC hattından taşınan petrolün alım satımında BOTAŞ International’ın söz sahibi olmadığını, İsrail varışlı yükleme yapılmadığını ve İsrail’le ticaretin tamamen durdurulduğunu savunuyor. Türkiye ve Azerbaycan arasında gerilim daha da tırmanır mı? Gerilimin bundan sonra daha da tırmanıp tırmanmayacağı iki ülkenin üst düzey siyasilerinin yapacağı açıklamalara ve alacakları tutuma bağlı olacak. Bu aşamada karşılıklı bazı açıklamalara rağmen devletler arası ilişkilerde ciddi bir değişim işareti bulunmuyor ve iki ülke arasında farklı alanlarda örülen sıkı bağlar halen güçlü. Türkiye ile Azerbaycan 30 Eylül’de, 14 Hürkuş-II eğitim uçağının satışını da kapsayan 500 milyon doların üzerinde değere sahip bir dizi savunma anlaşmasına imza atmıştı. DW Türkçe’nin edindiği bilgilere göre Ankara'daki resmi çevrelerde gerilimin tırmandırılmaması görüşü hakim ve bu nedenle iktidarın açıklama yapan bazı üyeleri daha temkinli olmaları yönünde uyarıldı. Bu çerçevede Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in 30 Ekim’de Ankara’da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine katılımı önemli görülüyor. Azerbaycan Devlet Başkanı Ilham Aliyev'in bu ay sonunda Ankara'ya gelmesi bekleniyorFotoğraf: Azerbaijan Presidency/Anadolu Agency/IMAGO AKP Sözcüsü Ömer Çelik, 7 Ekim’deki açıklamasında “Türkiye ile Azerbaycan’ın arasına girmeye çalışan bazı ülkeler var. Buna asla izin vermeyeceğiz” demişti. Bu arada Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 15 Ekim'de Bakü'de gerçekleştirilecek Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) Devlet ve Hükümet Başkanları Konseyi Yedinci Toplantısı'na Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı temsilen katılacak. Başörtüsü tartışması nasıl büyüdü? Azerbaycan Bakanlar Kurulu 21 Eylül’de devlet okullarındaki kıyafet kurallarını değiştirdi. Düzenleme, okul üniformasının bütünlüğünü bozan ve eğitimde laiklik ilkesine uygun olmayan ek kıyafetleri yasaklıyor. Metinde başörtüsü açıkça sayılmıyor. Ancak başörtülü öğrencilerin okul kapısından çevrildiğine ilişkin haber ve görüntüler Türkiye’de uygulamanın başörtüsü yasağına dönüştüğü eleştirilerine yol açtı. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral, 12 Ekim’de eğitim hakkının engellenmesini kabul edilemez bulduğunu belirterek Bakü’ye geri adım çağrısı yaptı. AKP Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta ve AKP Milletvekili Muhammet Müfit Aydın da uygulamaya tepki gösterdi. Azerbaycan’daki iktidar partisi YAP ise Saral ve AKP’li milletvekillerinin açıklamalarını sorumsuz bularak, AKP iktidarını başörtüsünü siyasi baskı aracına dönüştürmekle suçladı. Partinin 13 Ekim tarihli metni, laik eğitim politikasını savunurken Türkiye’nin de anayasal olarak laik olduğunu hatırlattı. Böylece öğrencilerin eğitim hakkı etrafındaki tartışma, Ankara’nın Azerbaycan’ın içişleri hakkında söz söyleme sınırına ilişkin bir karşı çıkışa dönüştü.

MEB'den iki eser Azerbaycan Türkçesi'ne çevrildi Haber

MEB'den iki eser Azerbaycan Türkçesi'ne çevrildi

Milli Eğitim Bakanlığı, "Hakan ve Bilge'nin Türk Dünyası Yolculuğu" ile "Türk Dünyası Kültür Atlası: Bilge ve Hakan'ın Zamanı Aşan Yolculuğu" adlı eserlerin Azerbaycan Türkçesine çevrilmiş baskılarını Azerbaycan'daki öğrencilerle buluşturdu. Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Ömer Faruk Yelkenci, Bakü Türk Anadolu Lisesi ile Türkiye Maarif Vakfına bağlı Azerbaycan Uluslararası Maarif Okullarını ziyaret etti. Yelkenci, söz konusu eserleri okullarda öğrencilere dağıttı. Yelkenci'ye Türkiye Cumhuriyeti Bakü Eğitim Müşaviri Yurdagül Aydoğan da eşlik etti. Bakan Yardımcısı Yelkenci, eserlerin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin "köklerden geleceğe" uzanan eğitim anlayışı doğrultusunda hazırlandığını söyledi. Eserlerle öğrencilerin Türk dünyasının ortak tarih, dil, kültür ve medeniyet birikimini tanımalarını ve bu coğrafyaya ilişkin ortaklık bilinci geliştirmelerini amaçladıklarını belirten Yelkenci, şöyle devam etti: "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, çocuklarımızın köklerini tanıyarak millî ve manevi değerleriyle geleceğe güvenle yürümesini esas alıyor. Bu köklerin en geniş karşılığını Türk dünyasında buluyoruz. Ortak tarihimizi, dilimizi ve kültürümüzü çocuklarımızın merakla izleyeceği bir hikâyeye dönüştürmek istedik. Bu hikâyeyi artık Azerbaycan Türkçesiyle, Azerbaycanlı kardeşlerimizle de paylaşıyoruz." Kitapta Türkiye Türkçesi ile Azerbaycan Türkçesi arasındaki yakınlığın da çocukların gözünden aktarıldığına dikkati çeken Yelkenci, "Çocuklarımız bu yolculukta 'yürek' ile 'ürek'in, 'güzel' ile 'gözel'in aynı anlamı taşıdığını, 'Damlaya damlaya göl olur.' ile 'Dama dama göl olar.' sözlerinin aynı hikmeti dile getirdiğini keşfediyor. Dilimizdeki bu benzerlik, gönüllerimiz arasındaki yakınlığın en sade ifadesidir." dedi. Yelkenci, Atlas'a ilişkin ise "Atlas'la gençlerimize, Türk medeniyetinin farklı dönemlerde ve farklı coğrafyalarda bıraktığı izleri bir bütün hâlinde takip etme imkânı sunuyoruz. Tarih bilinci, bu izleri görebilen ve aralarındaki bağı kurabilen gençlerde kalıcı hâle gelir." diye konuştu. "TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR ATLASI: BİLGE VE HAKAN'IN ZAMANI AŞAN YOLCULUĞU" Ortaöğretim Genel Müdürlüğünce lise öğrencileri için hazırlanan "Türk Dünyası Kültür Atlası: Bilge ve Hakan'ın Zamanı Aşan Yolculuğu" ise gençleri Altaylar'dan Adriyatik'e uzanan Türk dünyasının ortak hafızasını keşfetmeye davet ediyor. Kaşgarlı Mahmud'un "Divanu Lugatittürk" adlı eserindeki Türk dünyası haritasından yola çıkan kurguda, Bilge ve Hakan'ın Malazgirt'te başlayan yolculuğu Bakü'nün de aralarında bulunduğu çok sayıda tarihî ve kültürel merkezden geçerek Ankara'da tamamlanıyor.

Aranan şüpheli Bakü’de yakalandı! Haber

Aranan şüpheli Bakü’de yakalandı!

İçişleri Bakanlığı, İstanbul Emniyeti ve Azerbaycan Polisi iş birliğiyle düzenlenen operasyonda, çeşitli suçlardan hakkında yakalama kararı bulunan Ö.A.K.’nın Bakü’de yakalanarak Türkiye’ye getirildiğini açıkladı. ANKARA (İGFA) - Yeni nesil suç örgütleriyle mücadele kapsamında Türkiye ve Azerbaycan arasında önemli bir operasyon gerçekleştirildi. Emniyet Genel Müdürlüğü KOM Başkanlığı ve Cumhuriyet Başsavcılıkları koordinesinde, İstanbul Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ile Azerbaycan Polisi’nin ortak çalışması sonucu aranan bir şüpheli yakalandı. İçişleri Bakanlığı’nın paylaşımına göre, iş yeri kurşunlama ve iş insanlarından tehditle para istemek suretiyle yağmaya teşebbüs gibi olaylara karışan ve bu suçlardan cezaevinde tutuklu bulunan yeni nesil suç örgütü üyeleriyle bağlantılı olduğu belirlenen Ö.A.K.’nın izine ulaşıldı. Hakkında “kasten adam öldürme”, “kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak” ile iki ayrı “ruhsatsız ateşli silahlarla mermileri satın alma veya taşıma” suçundan yakalama kararı bulunan Ö.A.K., Bakü’de yakalandı. Şüpheli, yürütülen işlemlerin ardından Türkiye’ye getirildi. İçişleri Bakanlığı, organize suç örgütleri ve şehir eşkıyalarıyla mücadelenin hem Türkiye sınırları içinde hem de sınır ötesinde kararlılıkla sürdürüleceğini belirterek operasyonda görev alan polis ekiplerine ve Azerbaycan Polisi’ne teşekkür etti.

CELAL ÖCAL: Soru 1- Birinci Dünya Harbinde Savaştığımız Cepheleri Yazınız Haber

CELAL ÖCAL: Soru 1- Birinci Dünya Harbinde Savaştığımız Cepheleri Yazınız

Bizim zamanımızda tarih öğretmenimiz imtihanda -Birinci Dünya Harbinde savaştığımız cephelerin adlarını yazınız.. Diye sorar, bilmeyenler sınıf geçemezdi. On dört cephe adını yazmak gerekiyordu. Günümüzde bu isimleri sayabilen çok azalmıştır. En fazla Çanakkale, Sarıkamış ve Irak Kutü’l-Amâre adları hatırlanır. Diğer cephe isimleri bilinmez. Anma törenleri Çanakkale ağırlıklı olarak yapıldığını gördüğünüzde “Benim dedem Trablusgarp’ta şehit düşmüş anılmayı hak etmiyor mu?” Sorusunu kendinize sorarsınız, ilgililerden hayal kırıklığı ve üzüntü yaratmayan bir cevap almanız da mümkün değildir. Son yirmi yılda yapılan tarih araştırmaları bilinmeyen cephelerin varlığını ortaya çıkarmıştır. 1-Dedesi Sarıkamış şehidi olan Prof. Dr. Bingür Sözmez’in yoğun çalışmaları ile Sarıkamış Cephesi. 2-Birinci Dünya Savaşının şartlarının açılmasını zorunlu kıldığı Gence ve Bakü’yü işgalden kurtaran Kafkas İslam Ordusu Cephesi. 3-Sualtı tarih araştırmacısı Mustafa Aydemir’in dünyada ilk uçak gemisi batırma şerefinin Türk topçusuna ait olduğunu ortaya koyduğu, Topcu Yzb. Mustafa Ertuğrul Bataryasıyla taçlanan Antalya Cephesi. 4-Necmi Ülker Askeri Tarih seminerinde sunduğu “İzmir Sancakkalesi ve Şehitliği” [1] tebliği ile İzmir’de 1656 yılında inşa edilmiş Sancakkale’nin varlığı ve Yenikale Şehitliği ile İzmir Sancakkale Cephesi varlığı ortaya çıkmıştır.. Bingür Sönmez hocamızın gayretleriyle Sarıkamış Dayanışma Grubu kurulmuş 2003 yılında Gönüllü arkadaşlarıyla başlattığı Sarıkamış Şehitlerini Anma Yürüyüşleri kurumsallaşmış tüm ülkeye mal olmuş, Sarıkamış Deniz Şehitleri için de Anma törenleri düzenlenmeye başlamıştır. Konunun önemini anlatan 880 sayfalık SARIKAMIŞ-KAFKAS CEPHESİ eseri yazılmıştır.[2] Sarıkamış Şehitleri Devlet töreni düzeyi ile anılmaktadır. Savaş devam ederken durumu değerlendiren Enver Paşa Azerbaycan Cumhuriyetinin kuruluşunun temellerini atan yeni bir cepheyi açtırarak Kafkas İslam Ordusunu kurdurmuş. Kafkas Cephesiyle birlikte Sarıkamış Cephesinin varlığı da ortaya çıkmıştır. Mustafa Aydemir’in 1997 yılında su altında gördüğü bir batık ve devamında bulduğu iki batık Birinci Dünya Savaşının unutulmuş Antalya Cephesinin varlığını ortaya çıkarmıştır.. Mustafa Aydemir, Antalya Cephesinin tarihini yazdığı “Ben Bir Türk Zabitiyim Batıktan Çıkan Kahraman Topcu Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul (Aker)” eserinde[3] “O Dört küçük topu ve kocaman yüreğiyle İngilizlerin dev uçak gemisi Ben My Chree’yi Meis’de sulara gömmüş, bir diğerini savaş dışı bırakmış, çok sayıda irili ufaklı tekneyi ve Fransız topcu bataryalarını top ateşi ile yakmış. Akdeniz sahillerimizde ölüm kusan Fransız gemileri Paris II ve Alexandra’yı Kemer’de batırmıştır” . Yerel ve Askeri yönetimler bu tarihi olayı sahiplenmiş Kaş Belediyesi ,Muratpaşa Belediyesi, Antalya Ticaret Odası, Kemer Kaymakamlığı, Deniz Kuvvetleri Birlikleri, Antalya Jandarma Komutanlığı emrinde Komandolar “Topcu Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul (Aker) ve Arkadaşları” için Anma Etkinlikleri düzenlemeye başlamıştır. Celal Öcal’ın yazdığı “Birinci Dünya Savaşında İzmir Savunması”[4], “Dünya Savaşından kurtuluşa İzmir [5]” kitapları, XVIII nci Türk Tarih Kongresinde sunduğu “103 yıldır bilmediğimiz gerçek İtilaf Donanmasının İzmir’i işgal girişimi” tebliği verdiği Konferanslar yazdığı makaleler ilgili makamlara sunduğu dilekçelerle Birinci Dünya savaşı döneminde İZMİR CEPHESİNİN varlığı ortaya çıkmıştır. Bu gerçeği çok önemli bulan bir kısım Vakıf, Sendika ve Derneklerin katılımıyla SANCAKKALE Dayanışma Grubu kurulmuş, 2021 yılından beri her 10 Mart’ta Yenikale Şehitliği önünde anma töreni başlamıştır. Ancak İzmir Valiliğinin, TSK’nın törenlere hiçbir katkısı olmadığı gibi Sancakkale’yi Hünkar Camiini ziyarete izin verilmemekte, Devlet töreni yapılmamaktadır. Birinci Dünya Savaşı döneminde kurulan 5’inci Ordu’nun yetki alanı Çanakkale-İzmir-Antalya bölgelerini kapsıyordu. Savaş sadece Çanakkale‘de olmadı, İzmir Cephesi’nde, Antalya Cephesi’nde de gerçekleşti. İtilaf donanması Çanakkale deniz savaşından önce İzmir’de yenilgiye uğradı gemi kayıpları vermeye başlayınca geri çekilmek zorunda kaldı. Bu sebeple Çanakkale Cephesi’nin Antalya ve İzmir cepheleriyle birlikte anılması gerekir. Beşinci Ordu’nun 14ncü Kolordusu, 10ncü Fırka, Müstahkem Mevki Komutanlığı İzmir’de idi. 1656 yılından beri İzmir’i ve Türkiye’yi koruma görevini sürdüren Sancakkale Birinci Dünya Savaşı döneminde havadan ve denizden İzmir’i bombalayan İtilaf donanmasına karşı Türkiye’yi savundu. İngiliz monitörü M30, Okino, Fransız Casablanca gemilerini kaybedince geri çekilmek zorunda kaldı. Bu sebeple Çanakkale Cephesinin üç isim altında Antalya ve İzmir cepheleriyle birlikte anılması gerekiyordu.. Bunlara göre. 1-Avrupa Cephesi: A-Galiçya, B- Romanya, C-Makedonya. 2-Libya Cephesi 3-Hicaz - Asir-Yemen Cephesi 4-Suriye - Filistin - Sina Cephesi 5-İran Cephesi 6-Irak Cephesi Kut’ül-Amare 7-Sarıkamış-Kafkasya Cephesi . Kafkas İslam Ordusu Gence-Bakü 8-Çanakkale Cephesi İzmir Cephesi, Antalya Cephesi. Olarak bilinmesi gerekiyor. Birinci Dünya Harbinde Türk ordusu birçok cephede Bulgaristan, Avusturya-Macaristan ve Almanya askerleriyle kader birliği yaptı. Türk ordusu iç isyanlar ve bir kısım Ermenilerin, Arapların ihanetini yaşadı. Birinci Dünya Savaşının 100’üncü yıldönümü dünya genelinde çok büyük etkinliklerle anıldı. .Bu törenlerin en düşündürücü olanı İngiliz ordusu için hizmet ederken ölen at ve eşeklerin profil resmi çizilerek anıldığı törendi Devlet nezdinde “sadece insanının hakkını teslim etmek yetmez, senin için canını vermiş hayvanları da anmak görevindir” mesajı veren bu tören ibret verici olmuştur.. Büyük savaşta yük hayvanlarının da unutulmamasıyla “biz büyük devletiz unutmayınız” denilmiştir. Türk tarihçileri yaptığı araştırmalarla ulaştığı bilgilerin resmi kaynaklarda karşılığının bulunmadığını görürken infial duymaktadır. 10 Mart 1915’de Muin-i Zafer Bölüğü, Işıldak Bölüğü Şehitleri, Urla Karantina Adası Mezarlığında iki, Menteş’te üç Meçhul Türk Askeri’nin,bir Alman subayının mezarı hakkında resmi makamların tatmin edici cevabına ihtiyaç vardır. Birinci Dünya Savaşından yenik olarak çıkmış olsak da gençlerimize Türk Devleti, Türk vatanı için dedelerinin can verdiği cephelerin adlarını doğru öğretmek ve onlarında bilmelerini istemek zorundayız. Bu öncelikle kadirşinaslık ve vefa saygı gereğidir. Türk Milleti şehitlere hizmeti ibadet kabul eden inancın sahibidir. Doğruyu bileceksin, doğru bilgi vereceksin bu konuda zaaf kabul etmiyoruz cevap bekliyoruz. Yakınçağ tarihini anlatan kitaplarda müfredatta cephelerimizin adlarının yazılı olduğunu görmek istiyoruz. Türk Milli Eğitimi, yeni ortaya çıkarttığımız cephelerle Türk Milletinin 1’inci Dünya Savaşında savaştığı cepheleri bilmek ve öğretmek zorundadır. Birinci Dünya Harbinde savaştığımız cepheler arasına 1-İzmir Sancakkale Cephesini, 2-Antalya Cephesini, 3-Sarıkamış Cephesini, 4-Kafkas İslam Ordusu Cephesini saygı duruşuyla selamlayarak ilave ediyoruz; Birinci Dünya Savaşı’nın 100’üncü yılı hatırasına hazırladığımız çok özel tabloyu paylaşıyoruz. Savaş verdiğimiz cephelerin harp madalyasıyla ödüllendirildiğini gösteren dönemin bir dergisinde yer alan kompozisyonla süslü, çerçeveletip duvara asılacak güzellik ve değerde iftihar levhasında, “Türk Devleti ve Türk Ordusu yanında mücadele edenleri Saygı, Şükran ve rahmetle anıyoruz..[6]” denilmektedir. ..... Yazarın tüm yazıları için tıklayınız ______________________________________________________ [1] Necmi Ülker,Askeri Tarih Semineri 1983 [2] Bingür Sönmez,Sarıkamış-Kafkas Cephesi,Tarihci Kitapevi.2.Baskı. [3] Mustafa Aydemir,Ben bir Türk Zabitiyim.Pozitif Yayınları. [4] Celal Öcal,Birinci Dünya Savaşında İzmir Savunması,İleri Yayınları İstanbul,2015 [5] Celal Öcal,Dünya Savaşından Kurtuluşa İzmir (1914-1922) İleri Yayınları ,İstanbul 2024 [6] Yukarıda ki panonun çiziminde yardımcı olan Alper Sönmez ‘e teşekkür ederim.

logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.