Bilindiği gibi Kıbrıs, Akdeniz’de jeopolitik ve stratejik yönden oldukça önemli konuma sahip bir adadır. 1960'lı yıllarda Türk ve Rum toplumlarının iç içe yaşadığı bu güzel adada, iki toplum arasındaki ortaklık inancına dayalı anlaşmayla "Kıbrıs Cumhuriyeti" kurulmuş; devletin kurumsal yapısı netlik kazanmıştı.

Ancak o yıllarda Rumların bu ortaklığa sadakati çok da uzun sürmemişti. Eski Yunan subayı Yeoryos Grivas (kod adı Digenis) ve Kıbrıs Rum Ortodoks Kilisesi Başpiskoposu III. Makarios'un siyasi liderliğinde (1955’te) kurulan EOKA örgütü üyeleri, el altından silahlanmaya başlamışlardı. Buldukları her fırsatta Türk halkını ezmeye ve zulmetmeye yöneldiler. Hatta silahlı çete eylemlerine geçerek, adada Türkleri istemediklerini ortaya koydular. Rum hâkimiyetini hedeflediler. Çoluk-çocuk, kadın-kız demeden can ve namuslarına saldırdılar. 1963’te "Kanlı Noel" olarak tarihe geçen katliamlarla devleti tamamen ele geçirdiler.

Bu çetelerin arkasında Yunanistan devletinin olduğunu herkes biliyordu. Yunanistan, Kurtuluş Savaşı’ndaki yenilgisinin acısını Kıbrıs Türklerinden çıkarmaya çalışıyor; Rum çetelerine açıktan destek verdiğini gizlemiyordu.

Bu süreç devam ederken Atina’da bir askerî darbe gerçekleşti. 21 Nisan 1967 tarihinde Yunan Ordusu'ndan bir grup subay tarafından gerçekleştirilen darbenin baş aktörleri Tuğgeneral Stilyanos Pattakos, Albay Yorgios Papadopulos ve Albay Nikolas Makarezos idi. Bu üçlü, Yunanistan’da 7 yıl sürecek ve "Albaylar Cuntası" olarak anılacak diktatörlük dönemini başlatmış oldu.

Anılan dönemin Kıbrıs üzerindeki yansımaları da çok ağır sonuçlar doğurdu. Türk düşmanı bu cunta hükümeti, Kıbrıs Rum çetelerine destek vermeye devam etti. Yunanistan’ın bu cüretkârlığından cesaret alan Rum çeteleri, masum Kıbrıs Türk halkına yönelik saldırılarını iyice artırdılar. Boğaziçi ile Geçitkale köylerine açıktan saldırılar düzenlediler.

O günlerde Türkiye Hükümeti, Kıbrıs'taki soydaşlarının can ve mal güvenliğini korumak üzere resmi yollardan harekete geçti. Türkiye’nin askeri müdahale hakkını kullanacağını yazılı ve kararlı bir şekilde bildirmesi Yunanistan’a geri adım attırmış, Birleşmiş Milletler gözetiminde adadaki birliklerini geri çekmişti.

Bu gelişmeler üzerine Kıbrıs Türkleri, 29 Aralık 1967'de "1960 Anayasası tam anlamıyla işletilinceye kadar" kendi kendilerini yönetmek amacıyla "Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi"ni kurdu. Bu yapı bir süre sonra "Kıbrıs Türk Yönetimi"ne dönüştürüldü ve 1974 yılında "Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi" ilan edilene kadar varlığını sürdürdü.

Takvimler 15 Temmuz 1974’ü gösterdiğinde ise bardağı taşıran son damla yaşandı. Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamak (Enosis) amacıyla faaliyet gösteren EOKA-B'nin liderlerinden Nikos Sampson, Atina'daki cuntacıların desteğiyle Kıbrıs’ta bir darbe yaparak Cumhurbaşkanı Makarios'u devirdi.

Darbecilerin tek amacı vardı: Kıbrıs’ı olduğu gibi Yunanistan sınırlarına dâhil etmek, yani adayı ilhak etmek.

EOKA-B çetelerinin Kıbrıs’ta tek taraflı iktidar olmasından daha vahim bir tablo olamazdı; artık Türk tarafı için bıçak kemiğe dayanmıştı.

Adadaki bu darbe üzerine Türkiye’de dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, Milli Güvenlik Kurulu’nu (MGK) acilen topladı. Toplantının ardından Türk Silahlı Kuvvetlerine Kıbrıs’a olası bir askerî müdahale için derhal hazır olma emri verildi. Türkiye, önce garantör devletlerden İngiltere’ye adaya ortaklaşa müdahale etme teklifinde bulundu; ancak İngiltere bunu göze alamayarak reddetti. Türkiye'nin önünde, tek başına yapılacak bir müdahale sonrasında garantör devletlerin ve dünya kamuoyunun tepkisiyle yalnızlığa itilmek gibi ciddi diplomatik riskler bulunuyordu.

Tam bu kritik eşikte dönemin Başbakan Yardımcısı Necmettin Erbakan, "Bu kadar büyük katliama maruz kalındığı halde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Rumlara karşı tek bir karar bile almadı. Onun için eğer adaya müdahale edeceksek kaçırılacak tek bir dakika, tek bir saniye yoktur. Hazır olun ve yürüyün!" sözleriyle kararlı bir çıkış yaptı.

Zaten Batı karşıtı bir dış politika çizgisi izleyen Erbakan, bu tavrıyla Batılı devletlere adeta "Olsanız ne olur, olmasanız ne olur" mesajı veriyordu. Böylece “antiemperyalist“ duruşuyla Başbakan Ecevit ve Başbakan Yardımcısı Erbakan, harekâtın ana felsefesinde tam bir mutabakat sağlamış oldular.

Türkiye, 20 Temmuz 1974'te Kıbrıs Barış Harekâtı’nı başlattı.

Türk Ordusu büyük bir kahramanlık göstererek adadaki EOKA-B unsurlarını ve bağlı Rum çetelerini bozguna uğrattı. O katilleri analarından doğduklarına pişman hale getirdi.. Bu tarihi zaferle Kıbrıs’ın Yunanistan’a ilhakı önlendi ve Kıbrıs Türk halkının can ve mal güvenliği kalıcı olarak teminat altına alındı.

Batı’nın tüm eleştiri ve ambargolarına rağmen 13 Şubat 1975 tarihinde “Kıbrıs Türk Federe Devleti” kuruldu. Aynı yılın Ağustos ayında Viyana’da yapılan ve BM gözetiminde uygulanan Nüfus Mübadelesi Anlaşması ile Rumların güneye, Türklerin ise adanın kuzeyine yerleşmesi sağlandı; böylece adada coğrafi olarak da birbirinden ayrılmış iki ayrı yerleşim yapısı oluştu.

Ve 15 Kasım 1983 Salı günü;

Kıbrıs Türk Federe Meclisi olağanüstü toplantısında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) kuruluşu ve bağımsızlık bildirisi oy birliğiyle onaylandı. KKTC'nin ilanıyla Kıbrıs Türk halkının kendi kaderini tayin etme hakkı tüm dünyaya duyurulmuş oldu. Kurucu Cumhurbaşkanı merhum Rauf Denktaş, Meclis Binası önünde toplanan vatandaşların ve öğrencilerin gözlerinin içine bakarak o tarihi cümleyi haykırıyordu:

"Ne Mutlu Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Türk Çocuklarına!.."

…

Bu harekâtın öncesinde ve sonrasında Türk Silahlı Kuvvetleri'ne sahada keşif, istihbarat, lojistik ve muhabere desteği veren; aynı zamanda siyasi ve sivil cephede mücadeleyi yürüten başta merhum Rauf Denktaş ve Dr Fazıl Küçük olmak üzere Kıbrıslı Türk devlet adamlarını, siyasetçileri, aydınları, iş insanlarını, kadınlarımızı ve gençlerimizi de kısaca anlatmak istiyorum. Onları da araştırıp kaleme almayı sürdürdüğüm gelecek yazımda buluşmak üzere...

______________________

Yararlanılan Kaynaklar:

* T.C. Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Başkanlığı Yayınları, Kıbrıs Barış Harekâtı (1974) ve Öncesindeki Gelişmeler, Genelkurmay Basımevi, Ankara.

* KKTC Cumhuriyet Meclisi ve Enformasyon Dairesi Yayınları, Kıbrıs Türk Mücadele Tarihi (1955–1983) ve Kuruluş Belgeleri, Lefkoşa.

* Vehbi Zeki Serter, Kıbrıs Tarihi, Kema Offset, Lefkoşa.

* Pierre Oberling, The Road to Bellapais: The Turkish Cypriot Exodus to Northern Cyprus (Bellapais'e Giden Yol), Türk Tarih Kurumu Yayınları.

* TDV İslâm Ansiklopedisi & Türk Tarih Kurumu (TTK), "Kıbrıs", "EOKA" ve "Kıbrıs Barış Harekâtı" maddeleri.