Kitap Düşmanlığı Başladı

Tarih boyunca dünyanın birçok şehrindeki kütüphaneler ülkeyi işgal edenler tarafından yakıldılar. Tarih’teki en büyük kütüphane İskenderiye yakılırken, onu Bergama Kütüphanesi izledi.

Bağdat’a giren Hulagu Han ve Moğollar Abbasi Haifesini öldürdükten sonra binlerce kitabı Fırat ve Dicle Nehirlerine attılar.

Endülüs Devleti de İspanya’da 1492’de yıkılınca kilise milyonlarca kitabı yaktırdı.

Yüzyıllar sonra bilim kadını Madame Curie: “Endülüs’teki kitaplar yakılmasaydı, bugün Galaksiler arasında yolculuk yapıyorduk” demiştir.

Son Kitap yağması ise şöyle; 2003 yılında ABD Ordusu Irak’a girdi. Önce Bağdat Müzesini sonra da Kütüphaneyi yağmaladı. 80 Bine yakın kitaplar ABD’ye götürüldü.

Yeni bir yağma ise bugün teknoloji kullanılarak yapıldı. Bunun amacı ise Dünyada kitapları yok ederek Yapay Zeka’ya yüklemek mi? Böylece kitaplar yok olacak siz bilgisayarlara mahkum kalacaksınız. Onları kontrol edenlerde istedikleri bilgiyi istedikleri insanlara veya ülkelere verecekler.

Yapay Zeka’ya 2 Milyon Kitap Neden Yüklendi

Anthropic'in 'Project Panama' projesi: Milyonlarca kitap tarandı ve imha edildi

Yapay zekâ şirketi Anthropic'in, sohbet robotu Claude'u eğitmek amacıyla milyonlarca basılı kitabı satın alıp taradıktan sonra imha ettiği ortaya çıktı. Bilgi, şirket aleyhine açılan bir telif hakkı davasında mahkeme kayıtlarının kamuoyuna açılmasıyla gün yüzüne çıktı. Mahkeme belgelerine göre şirket, kitapları dijital ortama aktarmak için ciltlerini sökerek sayfa sayfa taradı, işlem tamamlandıktan sonra fiziksel kopyaları attı.

Çalışma, Anthropic'in 2024 yılında başlattığı ve "Project Panama" adı verilen gizli bir proje kapsamında yürütüldü. Projenin amacı, yapay zekâ modelini eğitmek için mümkün olduğunca geniş bir kitap arşivi oluşturmaktı.

Belgeler, şirketin bu yöntemi tercih etme nedenini de ortaya koyuyor: Anthropic, yapay zekâ modelini eğitmek için gereken devasa miktarda metni hızla elde etmek isterken, her yazarla ayrı ayrı lisans anlaşması yapmanın hem zaman hem maliyet açısından çok daha külfetli olacağını hesap ederek, kitapları toptan satın alıp taramayı daha hızlı, ucuz ve pratik bir çözüm olarak görmüştü. Ancak bu yaklaşımın telif haklarını ihlâl edince, davalar açılmaya başlandı.

Kitaplar Nasıl İşleniyor

Washington Post'un ulaştığı mahkeme dosyalarına göre süreç oldukça sistematik. Bir tarama şirketi, kitapları "hidrolik güçle çalışan bir kesme makinesi" kullanarak "düzgünce" kesiyor. Sayfalar ardından "yüksek hızlı, yüksek kaliteli, üretim düzeyinde tarayıcılarla" taranıyor. Fiziksel kitaplar bu işlemden sonra geri dönüşüme gönderiliyor. Projeye, daha önce Google Books projesinde çalışmış eski bir Google yöneticisi de dahil edildi. Proje, altı aylık bir süre içinde 500 bin ile 2 milyon arasında kitabı dijitalleştirmeyi hedefliyordu.

Olayların başlangıcı

Avrupa'daki sahaflar, son aylarda benzer bir satış fark etti.

Almanya'daki bir sahaf, mayıs ayı başlarında gece yarısından sonra, 03:00 ile 05:00 arasında art arda gelen ve otomatikmiş gibi görünen siparişler almaya başladı. Siparişlerin merkezinin Kanada'daki “Zoom Books” adlı bir şirket olduğu belirlendi.

Şirket, piyasa değeri yüksek nadir eserler yerine 1970 sonrası ISBN numarasına sahip, kurgu dışı ve uzun süredir satılamayan kitapları hedefliyor. Depolardan sızan görüntülerde kitapların büyük kasalara gelişigüzel atıldığı ve yerlerde sürüklendiği görüldü; bu durum, kitapların bir amaçla alındığını gösteriyordu.

Çekya-Almanya sınırında kurulan bir ara depoya, sadece Almanya'dan 700 bin, dünya genelinden ise yaklaşık 3 milyon kitabın girdiği öne sürüldü.

Sahaflar, bu süreci kitap ticaretinin ötesinde bir kültürel tasfiye olarak tanımlıyor. Verfassungsblog'a göre bu görünüşte hantal yöntemin ardındaki beklenti, sürecin ABD telif hukukundaki adil kullanım hükmü kapsamına gireceği düşüncesi. Zoom Books'un topladığı, büyük bir pazarı olmayan ama yapay zekâ modelleri için daha önce kullanılmamış eğitim materyali olan bu kitaplar bizce bir gizli projedir. Düşünün Dünya’daki milyarlarca bilimsel kitaplar tarandı yapay zekâlara yüklendi. İnsanlık hangi noktada olur. Bilim geriler ve bilgisiz hafızası olmayan bir dünya da yaşayabilir miyiz. Bu projenin arkasında gizli bir örgütün olacağı insanın aklına geliyor.

Anthropic, OpenAI ve Google gibi devlerle rekabet eden, yapay zekâ güvenliği ve güvenilirliği üzerine odaklanan ABD merkezli bir yapay zekâ araştırma ve geliştirme şirketidir. Eski OpenAI çalışanları tarafından 2021'de kurulan şirket, özellikle Claude adlı gelişmiş yapay zekâ modelleri ile tanınmaktadır.

Bu konuyu da izlemeye ve araştırmaya devam edeceğiz.