Fon mağduru: "Kendimle birlikte sülalemi de batırdım!.."

Fon mağdurları paralarını ne zaman ve ne ölçüde geri alabileceklerini bilmiyor. Özellikle tüm birikimini fona yatıranlar zor günler geçiyor. Bunlardan ikisi DW Türkçe'ye konuştu.

Tasfiye ve geri ödeme sürecini düzenleyen kanun teklifi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edilirken fon krizinde birikimlerine erişemeyen yatırımcılar, paralarını ne zaman geri alabileceklerine yanıt bekliyor.

TBMM Genel Kurulu'nda da görüşülecek teklif, Sermaye Piyasasi Kurulu'nun (SPK) 17 Eylül kararlarıyla tasfiyeye alınan ve kanun yayımlandığında tasfiyesi süren fonları kapsıyor. Hak sahipliği, tasfiye kayıtları ile Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verileri karşılaştırılarak belirlenecek. Piyasa bozucu eylem, bilgi suistimali veya piyasa dolandırıcılığına katıldığı SPK tarafından tespit edilenlere ödeme yapılmayacak.

Yasal düzenleme çerçevesinde mağdurların paralarını ne ölçüde geri alabilecekleri ise henüz bilmiyor. Özellikle tüm birikimini bu fonlara yatıranlar için durum çok kritik.

"Kredi çekip fona yatırdım"

Bu mağdurlardan biri de 25 yaşındaki yazılımcı Berkay U. Ekim 2025’te küçük bir tutarla yatırım yapmaya başladığını belirten Berkay, düzenli kazanç elde ettikçe sisteme duyduğu güvenin arttığını ve ardından daha büyük meblağlar yatırdığını söylüyor. İlk yatırımını Tera Portföy’ün TLY kodlu fonuna yaptığını anlatan Berkay, zamanla yakınlarını da yatırım yapmaya yönlendirdiğini anlatıyor:

"Kıyıda köşede birikimi olan insanlar bu paralarıyla ne yapacaklarını sorduklarında onları da fon sistemine yönlendirdim. Sülalemi ve eşimi dostumu da bu sistemin içine soktum. Sonra 8 kişi olduk ve toplam 10 milyon TL yatırım yaptık.”

Bir gün sistemin çökeceğini düşünmediğini söyleyen Berkay, içeride kalan paralarını geri alamadıklarını belirtti.

"Devlet paramıza el koydu. Kendimle birlikte sülalemi de batırdım" diyen Berkay, yatırım yapmak için kredi de çektiğini söyledi. Genç yazılımcı, fon sisteminden gelen pasif geliri olduğu için önceden iş aramadığını, bu nedenle şimdi işsiz olduğunu, bir kredi kartının borcunu başka bir kredi kartı ile ödemeye çalıştığını söyledi:

"900.000 TL param içeride kaldı. Ben sistemin bana getirdiği paraya güvenerek çalışmıyordum ama şimdi işsizim. Nakit param kalmadığı için kredi kartlarımın borcunu ödeyemiyorum. Şimdi iş arıyorum. Fon sistemine benim yüzümden giren aile üyelerim de ben de ana paramızı alamadık. Hâlâ paramızın yatmasını bekliyoruz. Çevremi bu sisteme soktuğum için ayrıca üzgünüm. Bir şekilde bu süreci atlatacağımızı düşünüyorum.”

"Fon krizinde hiçbir siyasetçi yargılanmadı"

Fon krizinde parasını geri alamayanlardan biri de iş hayatı boyunca biriktirdiği tüm parasıyla birkaç ay önce fon sistemine giriş yapan 40 yaşındaki yazılımcı B.O. Piyasadaki hareketlerden rahatsız olarak 17 Eylül'de satış emri verdiğini, ancak 14 milyon TL'yi aşan parasının fonda kaldığını belirten B.O.'nun itirazı, satış kararı vermesine rağmen parasına erişememesi:

"Olan içeride parası olan milyonlarca vatandaşa oldu. Fon krizinde yargılanması gereken hiçbir siyasetçi yargılanmadı. İktidar kendi bakanının yaptığını itiraf etmiyor. Ama içeri bilgi sızdırılıyor ve bazı insanlar krizden önce paralarını sistemden çekebiliyor. Bunu nasıl yapabiliyorlar?"

B.O., tasfiye sonunda yapılacak ödemenin beklentisinin altında kalmasından endişe ettiğini söyleyerek kamu kurumlarına duyduğu güvenin giderek azaldığını belirtti. Hâlâ ana parasının yatmasını bekleyen B.O. yatırımlarından gelen paranın bir anda kesildiğini, artık yatırım yapamadığını, nakit para akışı olmadığı için geleceğinin ciddi biçimde etkilendiğini belirtti:

"Büyük bir belirsizlik içindeyim. Paramın bana geri yatırılmasını talep ediyorum, şu an başka bir yatırım yapacak durumda değilim. O süreç bitti artık. Devlet bana 'riski bilerek girdin' diyor. Böyle bir riski kim bilebilir? Biz kumar mı oynadık? Devletten başka güvenecek kim kalıyor?"

Bir milyon TL ara ödeme ne anlama geliyor?

TBMM'deki teklif, SPK’nın belirleyeceği fonlarda enflasyon düzeltmesi yapılmamış net yatırımı aşmamak üzere 1 milyon liraya kadar ara ödeme öngörüyor. Para piyasası fonları dışındakilerde ödeme, payların hesaplamadan önceki gün sonu değerini de aşamayacak.

Yasa teklifinin TBMM Genel Kurulu'nda da görüsülmesi gerekiyor ///// Fotoğraf: Mustafa Kaya / Xinhua / picture alliance

Nakit yetmezse SPK, net yatırımı en düşük olanlara öncelik verebilecek veya tutarı düşürebilecek. Nihai alacaktan düşülecek ara ödeme, herkese 1 milyon lira ödeneceği veya zararların devlet güvencesinde olduğu anlamına gelmiyor.

Teklifin gerekçesine göre ödemeler kamu bütçesinden değil, fon varlıkları ve geri kazanılan kaynaklardan karşılanacak. Hukuka aykırı işlemlerden doğan zarar önce portföy yönetim şirketinden tahsil edilmeye çalışılacak. Tahsilat mümkün olmazsa sorumluluğu belirlenen kişi ve şirketlerin malvarlıklarına başvurulabilecek. Süreci, SPK’nin tespitleri doğrultusunda TMSF yürütecek.

Komisyonda gönüllü kazanç iadesinin hesabı da değiştirildi. Emsal getiriler yerine TÜFE ve Yİ-ÜFE değişimlerinin ortalamasını aşan getiriler esas alınacak. İade, hukuki veya cezai sorumluluğu kaldırmayacak; tek başına sorumluluğun kabulü de sayılmayacak.

İletişim Başkanlığına göre A1, Bulls ve Pardus’un fonlarında 43 bin 643 yatırımcıya 6,4 milyar lira ödendi. Bu şirketlerde toplam 40,5 milyar liralık ayni ve nakdi tasfiyenin hafta sonuna kadar tamamlanması, diğer 65 fondaki ara ödemelerin ise teklif yasalaştıktan sonra hızlandırılması hedefleniyor.

Fon krizi nasıl başlamıştı?

SPK, bazı fonların düşük dolaşımlı hisselerde ekonomik verilerle açıklanamayan fiyat hareketlerine yol açtığını 2025’in son çeyreğinde gözlemlediğini açıklamıştı. Sonraki dönemde yatırımcı kriterleri, takas ve değerleme kuralları değiştirilerek yeni yatırım sınırlamaları getirildi.

Para çekme taleplerinin karşılanamaması üzerine SPK, 17 Eylül’de yedi portföy yönetim şirketinin 131 fonunu tasfiyeye aldı. Açıklanan MKK verilerine göre bu fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyordu.Adli soruşturma ve denetim sorumluluğuna ilişkin tartışmalar sürerken Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 14 Ekim’de eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül hakkında soruşturma izni verdi.