İşyerinde iş akışı ve düzenin sağlanabilmesi için bazı durumlarda işçilere disiplin cezası uygulanabilir. Ücret kesme cezası da bu yöntemlerden birisidir. Genellikle işyeri disiplinini bozacak, iş sözleşmesinde belirtilen kurallara aykırı davranışlar (örneğin izinsiz geç gelmek, işyeri güvenliği kurallarına uymamak gibi sözleşmede yazılı disiplinsizlikler) için uygulanır

İşçiye ücret kesme cezası verilebilmesi için, iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde bu cezanın öngörülmüş olması gerekir. Sözleşmede açıkça yer almayan bir eylem için ceza kesilemez.

Burada hemen bir noktayı belirtmek gerekir; ücret kesme cezası, işçinin işverene verdiği zarar karşılığı ücretinden yapılan kesinti değildir. İş Kanununda işçinin işverene verdiği zararı karşılama usul ve esasları ayrı olarak düzenlenmiştir. Bizim konumuz disiplini sağlamaya yönelik ücret kesme cezasıdır.
İşçinin ücret kesme cezasının miktarını belirlemede, yapılan işin karşılığı genel anlamda asıl ücreti esas almak gerekir. Bir başka anlatımla işçiye ödenen, prim, ikramiye, fazla mesai ve benzeri alacaklar 2 günlük ücretin hesabında dikkate alınmaz.

İşçinin 1 ay içinde birden fazla eyleminden dolayı birden fazla ücret kesme cezası uygulanabilir. Ancak, ancak işçinin farklı eylemlerinden dolayı da olsa uygulanabilecek ücret kesme cezasının tutarı 1 ay içinde 2 gündelikten fazla olamaz. İşveren, şartlar oluşmadığı halde, işçi ücretinden kesinti yapar veya ücret kesme cezasının sebebini bildirmezse veya işçinin ücretinden 2 gündelikten fazla ücret kesintisine giderse de, idari para cezası ile karşılaşacaktır.

İşe geç gelen çalışandan ücret kesintisi yapılabilir mi?

İşe geç gelen çalışan eksik çalışmıştır, o nedenle işverenin ücretini kesmesi yasal hakkıdır. Hatta bu süre bir ayda 7,5 saatten fazla ise her 7,5 saat için 1 gün SGK’ya eksik gün bildirimi de yapılarak sigorta pirimi yatırılması da engellenebilir.

Aynı Eylemden 2 ceza çıkmaz

İşverenler bazı durumlarda işçinin disiplin bozucu hareketini affedip, sonraki aylarda veya yıllarda işçinin işlediği başka bir kusuruna kızmakta, bu hareketini yanına bırakmak istememektedir. Ancak bu nedenle işçiye ceza veremeyeceğini bildiğinden tabiri caizse eski defterleri karıştırıp, birkaç ay veya birkaç yıl önceki disiplinsiz hareketinden dolayı ücret kesme cezası vermesi gibi durumlar da ortaya çıkmaktadır. Kanunda zaman sınırı konmamasına rağmen, patron tarafından birkaç yıl sonra verilen cezaların işyerinde disiplin sağlamaya yönelik olduğunu söylemeyeceğimizden bu ceza verilemez. Bunun yerine duruma gör tutanak tutulabilir ya da bu davranışı yapmaması için ihtarda bulunabilir.

Ücret kesme cezası uygulandıktan sonra, işçinin aynı eyleminden dolayı iş akdinin feshedilmesi haklı değildir. Zira bir suçtan dolayı 2 ayrı ceza verilmesi hukukun genel prensiplerine aykırıdır.

Kesintiler Nereye Aktarılır

İşveren ücret kesme cezası olarak uygulayarak işçiden yaptığı kestiği parayı cebine atamaz, ya da bu nedenle uğradığı zararı karşılamak üzere hareket edemez. İşçiden cezai olarak yapılan kesintiler kanun maddesinden de anlaşılacağı üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hesabına yatırılacaktır. Bu kesintiler daha sonra bakanlıkça işçilerin eğitimleri ile sosyal hizmetleri için kullanılacağı belirtilmiştir.