İş hayatında çalışanların işyerinde çeşitli sebeplerle zamanla işyerine aidiyetinin azalması sorunu ortaya çıkmaktadır. İşyerinde patrona veya amirine kızarak, başka bir iş bulma, vb sebeplerle meseleyi kişiselleştirip işveren veya temsilcilerinin verdikleri talimata karşı tepkisel direnç gösterebilme halleri ortaya çıktığı çok görülür. Çalışanlar olarak verilen görevi savsaklayarak veya hiç yerine getirmeyerek bir gard alma hali neticesinin feshe kadar giden bir sonucu da olduğu göz ardı edilmemelidir.

Peki böyle bir durumda verilen görevin bir kez yerine getirilmemesi tek başına fesih için yeterli midir ? Bu soruya vermeden önce İş Kanunu’na bir göz atalım. 4857 sayılı İş Kanunu Md.25/II-h’de “ işçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi” halinde işverenin tazminatsız olarak işçinin iş akdini sonlandırma imkanı vermektedir. Belirtilen bu kanun maddesiyle işverenin haklı sebeple iş sözleşmesini feshedebilmesi için mutlaka birkaç kez işçisini ikaz etmiş olması gerekmekte, fakat buna rağmen işçinin davranışında değişiklik olmaması ve işçinin eyleminde ısrar etmesinin şart olduğu ifade edilmektedir. Ancak, işe sürekli geç gelen işçinin bu durumunu anlayışla karşılayıp, yeni bir işçi bulduğunda derhal işe son veren işverenin feshi haklı değildir. Zira, işverenin bu tarz davranışı, sürekli geç kalmaya rağmen iş ilişkisinin zedelenmemiş olduğu hükmüne varılmasına sebep olmaktadır.

İşçinin verilen görevi yapmakta ısrar sonucu işten atılması için aşağıda belirtilen şartların doğması gerekmektedir.

1- Öncelikle işverenin birkaç kez işçisini ikaz etmiş olması, buna rağmen işçinin de bu ikaza karşı davranışını olumlu yönde değiştirmeyerek eyleminde ısrar etmelidir. İşveren açısından bu ikazın yazılı yapılması doğacak bir ihtilafta ispat açısından önem arz etmektedir.

2- İşçinin yapmakla ödevli olduğu görevi, iş sözleşmesinde belirlenmiş ya da kanundan doğan bir iş olmalıdır. Her iki halde de işçinin mutad işi, yapısı gereği bazı riskler ve tehlikeler taşıyabilir. Maden ocaklarında çalışan veya uzun yolculuk yapan pazarlama işçilerinin belirli riskleri alarak işe başladıkları aşikardır. İşçinin bazı tehlikelerden bahsederek kendisine görevini yerine getirmesi konusunda uyarıda bulunulmasına rağmen işi reddetmesi, işverene iş sözleşmesini haklı sebeple fesih hakkı verir. Buna karşılık, işveren, mutad olan işin ifasını iş şartlarına uygun bulunmayan yer ve zamanda talep ederse, işçinin ihtara rağmen söz konusu koşullarda ifayı reddetmesi, haklı sebep teşkil etmeyecektir. Tamirat gibi arızi bir görev için başka yere görevlendirilen işçi başka şubede görevlendirildiği için bu şubeye gitmekten imtina edemez.

İşçi Her Durumda Yükümlü Olduğu İşi Yapmak Zorunda mı?

Verilen görev her zamankinden farklı olarak işçi açısından vücut bütünlüğünü, huzurunu, güvenliğini tehlikeye sokucu sonuçlar doğuruyorsa, işçi her zamanki mutad olan işini yapmayı da reddedebilir. Böyle bir durumda işverenin bu tür bir işin yapılması yolundaki yöneleceği fesih, haksız olacaktır. Yargıtay’ın konuya ilişkin kararında; “olay sırasında kendisinin kaynakçı olduğunu, yapması bildirilen işin mutad işi olmadığını ileri sürerek cereyan kesilmeden belirtilen yere giremeyeceğini beyan etmesi ve tanıkların da o yerde yüksek gerilim bulunduğunu ifade etmiş olmaları, davacının bir sebep göstermeden verilen işi yapmamakta direndiği şeklinde değerlendirilemez.

Altını çizmek gerekirse verilen görev uzmanlık alanımız içinde bir görevse, yıllık izinde olma, hastalık gibi durumlar yoksa veya sağlığımızı tehlikeye sokacak bir husus yoksa biz çalışanlar olarak verilen bir görevi reddederken durup sakince biraz düşünmek yararlı olacaktır.