Hava Durumu
Türkçe
English
Русский
Français
العربية
Deutsch
Español
日本語
中文

Kıbrıs Barış Harekâtı’nın Sivil Kahramanları

Yazının Giriş Tarihi: 19.11.2026 00:18
Yazının Güncellenme Tarihi: 19.11.2026 00:19

1974 Kıbrıs Barış Harekâtı; yalnızca Türk Silahlı Kuvvetleri’nin gerçekleştirdiği eşsiz bir operasyon değil, Rum Milli Muhafız Ordusu ve EOKA-B güçlerinin kuşatması altında direnen Kıbrıs Türk halkının, lider, aydın, iş insanlarının, kadın ve gençlerin Türk Askeri ile omuz omuza bir varoluş mücadelesidir.

Bu tarihi süreçte Devletimizin üstlendiği riskler sıradan değildi. Ancak ordu ve millet tek vücut halinde, gözümüzü kırpmadan o koskoca Batı dünyasının karşında onurlu bir duruş gösterdik.

O günlerin devlet adamlarını, siyasetçilerini ve komutanları ile Mehmetçiği alınlarından öpmek gerek. Vatan, namus ve özgürlük için genetik bir refleksle ayağa kalkıp, dünya âleme gösterdiler.

1974 Kıbrıs Barış Harekâtında, öncesinde ve sonrasında Şehit olan tüm askeri ve sivil insanlarımızı rahmet, minnet ve sevgiyle anıyor; yaşayanlara da sağlıklı uzun ömürler diliyorum..

Bu askeri harekâtın unutulmaması gereken sivil kahramanlarını da bu yazı ile analım ve tanıyalım istedim. Zira Onların her biri de sivil Mehmetçik’lerdi..

Devlet Adamları ve Siyasi Kadrolar

Rauf Raif Denktaş: Dönemin Kıbrıs Türk Yönetimi Başkanı ve “Türk Mukavemet Teşkilatı”nın (TMT) kurucu liderlerindendir. Harekât öncesi ve sırasında hem uluslararası diplomatik görüşmeleri yürütmüş hem de adadaki 17 bini aşkın mücahidin TSK birlikleriyle tam koordinasyon içinde hareket etmesini sağlamıştır.

Dr. Fazıl Küçük: Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Kıbrıs Türk toplumunun tarihi lideridir. 1973 yılında aktif görevini Rauf Denktaş'a devretmiş olsa da harekât sürecinde kurucusu olduğu Halkın Sesi Gazetesi üzerinden toplumsal direnişi örgütlemiş ve siyasi rehberlik yapmıştır.

Osman Örek: Dönemin Kıbrıs Türk Yönetimi Savunma ve Dışişleri Üyesi (Bakanı) olarak görev yapmıştır. Harekât sırasında askerî ve sivil savunma koordinasyonunun en kritik isimlerinden biri olmuş, ilerleyen yıllarda başbakanlık görevini üstlenmiştir.

Nejat Konuk: Harekât döneminde Kıbrıs Türk Yönetimi Yürütme Kurulu üyeliği ile Adalet ve İçişleri sorumluluğunu üstlenmiş; savaş koşullarında sivil idarenin ve kamu düzeninin ayakta kalmasını sağlamıştır.

Hakkı Atun: Dönemin önemli bürokrat ve siyasetçilerinden olup harekât sonrasında güneyden kuzeye geçen göçmenlerin yerleştirilmesi (iskan), şehir planlaması ve sivil yönetimin yeniden inşasında millî bir duruşla kilit roller oynamıştır.

Mustafa Çağatay: Harekât sırasında mücahit saflarında aktif görev alan hukukçu ve siyasetçidir; sonrasında Kuzey Kıbrıs'ın başbakanlarından biri olarak devletleşme sürecine katkı sunmuştur.

Derviş Eroğlu: Harekât döneminde hem hekim olarak cephe gerisinde yaralıların tedavisinde görev almış hem de siyasi kadrolarda yer alarak sonraki yıllarda başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı makamlarında hizmet vermiştir.

TMT Kadroları, Aydınlar ve Halk Temsilcileri

Dr. Burhan Nalbantoğlu: TMT'nin kurucu kadrosunda yer alan hekim ve siyasetçidir. Harekât sırasında hem sahra sağlık hizmetlerinin organizasyonunda hem de teşkilatın saha koordinasyonunda aktif rol almıştır.

Özker Yaşın: Kıbrıslı Türk şair, yazar ve gazetecidir. Savaş döneminde Bayrak Radyosu ve basın organları üzerinden millî direniş ruhunu canlı tutan yayınlar yapmış, cephe gerisi moral ve haberleşme ağında yer almıştır.

Sabri Tahir ve Kemal Tanrısevdi: TMT'nin kuruluşundan 1974 harekâtına kadar teşkilatın yeraltı lojistik ağını, istihbarat akışını ve saha yapılanmasını yöneten öncü Kıbrıslı Türk isimlerdendir. Bu kadrolar, Türkiye'den gönderilen ve TMT'nin ilk komutanı olan efsanevi isim Albay Ali Rıza Vuruşkan ile başlayan teşkilat disiplinini 1974'e taşımıştır.

Mehmet Zeki Bey ve Dönemin Halk Meclisi Üyeleri: Lefkoşa, Mağusa, Girne, Baf, Limasol ve Larnaka sancaklarında görev yapan milletvekilleri, öğretmenler ve yerel yöneticiler; bölgelerindeki mücahit taburlarının komuta kademelerinde ve sivil halkın tahliye ile barınma organizasyonlarında bizzat görev almıştır.

Kıbrıs Türk Basını ve Radyo Çalışanları: Bozkurt ve Halkın Sesi Gazetelerinin yazarları ile gizli vericilerle yayın yapan Bayrak Radyosu mücahitleri, Rum propaganda yayınlarını çökertmiş ve TSK birliklerine çok önemli saha bilgileri aktarmıştır.

Mücahit Kadınlar ve Üniversiteli Gençlik (Erenköy Ruhu)

Kıbrıslı Türk Kadınları ve Mücahideler: Direniş yıllarında ve 1974 Harekâtı boyunca cephe gerisinin görünmeyen kahramanları olmuşlardır. İlk yardım ve hemşirelik hizmetlerinden mühimmat ve erzak taşınmasına, sığınaklardaki çocukların ve yaşlıların korunmasından gizli haberleşme ağlarına kadar her alanda erkek mücahitlerle eşit fedakârlık göstermişlerdir.

Üniversite Öğrencileri ve Gençlik Kadroları: Yoğunlukta Türkiye'de ve diğer ülkelerde yükseköğrenim görürken eğitimlerini yarıda bırakıp, gizlice adaya çıkarak 1964 Erenköy Direnişi'ni başlatan üniversiteli gençler.. 1974 Harekâtı'nda da en ön saflarda bölük ve takım komutanı olarak TSK birlikleriyle birleşmiş ve adanın kaderini değiştiren kadrolar arasında yer almıştır.

İş İnsanları ve Lojistik Destek Sağlayanlar

1963-1974 yılları arasındaki ağır ambargo ve kuşatma koşullarında, gettolarda Kıbrıs Türk halkının ve mücahitlerin gıda, yakıt, ilaç ve araç-gereç ihtiyacını karşılayan tüccar ve iş insanları, harekât anında da TSK birliklerine doğrudan lojistik destek sağlamışlardır:

Asil Nadir ve Nadir Ailesi: Tekstil ve ticaret alanındaki imkânlarıyla 1974 öncesinde ve harekât sürecinde Kıbrıs Türk toplumuna ve direniş teşkilatına önemli maddi ve lojistik destek sağlayan isimler arasındadır.

Ramadan Cemil: Özellikle Limasol ve çevresindeki kuşatma ve direnişte, toplumun temel ihtiyaçlarının temini, yaralıların bakımı ve sivil halkın korunması için ticari imkânlarını ve tesislerini seferber eden önde gelen iş insanıdır.

Ünal Çağıner ve Dönemin Turizm / İnşaat Girişimcileri: Girne ve Lefkoşa hattında yer alan tesislerini, araç filolarını ve teknik imkânlarını harekât sırasında yaralıların sevkiyatı ve birliklerin barınma ihtiyaçları için ordunun kullanımına sunmuşlardır.

Hacı Ali ve Yerel Sanayici / Tüccarlar: Lefkoşa ve Mağusa bölgelerindeki fırın, nakliye ve gıda işletmesi sahipleri, harekât günlerinde TSK birliklerinin ve mücahitlerin iaşe ile ulaşım ihtiyaçlarını karşılamak üzere araç ve depolarını ordunun emrine vermiştir.

…

Kıbrıslı Türk siyasetçi, aydın, kadın, genç ve mücahitlerin TSK ile birlikte yürüttüğü ortak mücadelenin sahadaki karşılığı şu üç kritik başlıkta toplanmıştır:

Kılavuzluk ve Keşif: Ada coğrafyasını ve Rum mevzilerini avucunun içi gibi bilen mücahitler ve yerel yöneticiler, havadan paraşütle inen ve denizden çıkarma yapan Türk birliklerine yol göstermiş, stratejik hedeflerin tespitini sağlamıştır.

İstihbarat ve Haberleşme: Bayrak Radyosu çalışanları ve sivil muhabirler, Rum Millî Muhafız Ordusu'nun telsiz konuşmalarını ve birlik hareketliliğini anlık olarak çözüp Türk komuta kademesine aktarmıştır.

Cephe Savunması: TSK birlikleri karaya çıkıp bölgelere ulaşana kadar Lefkoşa Surlariçi, Erenköy, Geçitkale, Boğaz, Limasol ve Mağusa gibi noktalarda kuşatma altındaki Türk mahallelerini kahramanca savunarak Rum birliklerinin manevra kabiliyetini kilitlemişlerdir.

…

Harekâtın başarıyla sonuçlanması

Türk Ordusu’nun başarısı, kuşatma altında yılmadan mücadelesini sürdüren bu kadrolar ile kadın, genç ve isimsiz kahramanlarımızın vatan sevdası ve milli birlik inancının eseridir.

Bugün Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde özgürce dalgalanan bayrak, hem o gün karaya çıkan kahraman Ordumuzun hem de Rum Milli Muhafız Ordusu ve EOKA-B güçlerine karşı direnen bu sivil ve siyasi kahramanların ortak mirasıdır.

Hakk'ın rahmetine kavuşan tüm askeri ve sivil kahramanlarımızı bir kez daha rahmet, minnet ve saygıyla anıyor; halen hayatta olanlara da sağlıklı, uzun ömürler diliyorum.

Bu millet, Kıbrıs Barış Harekâtı nedeniyle ülkemizin yıllar boyu maruz kaldığı ekonomik ambargoları aşmayı da bildi.. Günümüzde de egemen güçlerin üzerimizi örümcek ağı gibi saran kuşatmalarını, yine o genetiğinden, fıtratından gelen vatan sevdası ve milli birlik inancıyla kıracaktır. Buna inanıyoruz ve ümitliyiz de.

Vatanı için yine gözünü kırpmadan canını verecek milyonlar var bu ülkede..

Sağlıcakla kalın..

15.11.2026

______________________________

Yararlanılan Kaynaklar:

*Rauf Raif Denktaş, Kıbrıs Girit Olmasın ve Hatıralar (1-10. Ciltler), Boğaziçi Yayınları.

*İsmail Bozkurt, Hüseyin Ateşin, M. Kansu (Ed.), Kıbrıs Türk Mücadele Tarihi ve Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT), TMT Mücahitler Derneği Yayınları, Lefkoşa.

*Ahmet Gazioğlu, Enosis Çemberinde Türkler ve Kıbrıs Mücadele Tarihi, Kıbrıs Araştırma ve Yayın Merkezi (CYREP), Lefkoşa.

*KKTC Enformasyon Dairesi & Bayrak Radyo Televizyon Kurumu (BRTK) Arşivi, 1963–1974 Direniş Yılları ve Mücahit Kadroları Biyografi Kayıtları, Lefkoşa.

*Osman Örek & Dr. Fazıl Küçük Arşivleri, Halkın Sesi Gazetesi Koleksiyonu ve Kıbrıs Türk Yönetimi Dönemi Belgeleri.

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar (0)
Yükleniyor..
logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.