Öğrenci affı TBMM'den geçti: Kimler yaralanabilecek? Akademisyenlere güvenlik soruşturması
Yüksek öğretim sisteminde birçok değişiklik öngören kanun teklifi TBMM'de komisyondan geçti. Düzenlemeyle azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine ek sınav ve mezuniyet imkanı tanınırken, akademik usulsüzlüklere ağır yaptırımlar geliyor.
Öğrenci affına ve yükseköğretime ilişkin düzenlemeleri içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunda kabul edildi.
Teklifle, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'da değişikliğe gidilerek, yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığına bağlı araştırma ve uygulama hastanelerinde yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapmakta olanlara döner sermaye gelirinden pay verilmemesi hüküm altına alınıyor.
Yaş Haddi Dolan Öğretim Üyeleri İçin Sözleşmeli Çalışma
Emeklilik yaş haddini dolduracak öğretim üyelerinden, bölümlerinde görev yapmalarında fayda görülenler; üniversitenin görüşü ve YÖK kararı ile 75 yaşını geçmemek üzere, emekli maaşı bağlanıncaya kadar ikişer yıllık sözleşmelerle çalıştırılabilecektir. Bu sürecin kontenjan sınırları ve akademik kriterleri YÖK tarafından belirlenecektir.
ÖĞRENCİLERE AF
Azami öğrenim süresini dolduran sadece son sınıf öğrencilerine; başarısız oldukları tüm dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı ile uygulamalı eğitim ve intörnlüklerini tamamlama imkanı tanınmıştır. Ara sınıf öğrencileri bu haktan yararlanamayacak olup, uygulamalı eğitim süreçlerinin usulleri YÖK tarafından belirlenecektir.
TEZ YAZDIRANLARA VE YAZANLARA YAPTIRIM
Kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz olarak üretilmiş yayın ve çalışmalarını atama, yükselme, unvan ve derece kazanılmasında kullananların yanı sıra bu fiilleri başkaları adına yapanlara veya bu fiillere aracılık edenlere yönelik de meslekten çıkarma cezası uygulanacak.
DİSİPLİN SORUŞTURMASINA YÖNELİK DÜZENLEMELER
Disiplin soruşturmalarında hukuki güvenceyi ve dinlenilme hakkını güçlendirmek amacıyla süreç yeniden düzenlenmiştir. Buna göre:
İfade ve Savunma Süreleri: Soruşturulan kişiye ifade ve savunma için en az 7 günlük süre tanınacak ve hakkındaki iddialar ile öngörülen cezalar kendisine açıkça bildirilecektir.
Bilgilendirme Yükümlülüğü: Soruşturulan kişiye, savunmasını vermeden önce dosya evrakını inceleyebileceği bilgisi verilecektir.
Sürelerin İhlali: Belirtilen sürelerde sözlü veya yazılı savunma yapılmaması durumunda, kişinin savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillerle dosyanın karara bağlanacağı sürece dahil edilmiştir.
BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİNE YENİ BÜTÇE DESTEĞİ
Üniversitelerin Sağlık Bakanlığı ile birlikte kullandığı sağlık tesislerinin bir önceki yıl elde ettiği gayrisafi hasılatın %2,5'i, üniversitelerin yürüttüğü bilimsel araştırma projeleri (BAP) için bütçeye ödenek olarak aktarılacaktır. Eğer bir sağlık tesisini birden fazla üniversite kullanıyorsa, bu pay üniversitelerin bünyesindeki öğretim elemanı sayısına göre oranlanarak dağıtılacaktır. Uygulama detayları ise YÖK tarafından belirlenecektir.
KANUN TEKLİFİNDEN BİR MADDE ÇIKARILDI
Komisyonda kabul edilen önergeyle, Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'da düzenlenen, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesislerinin yükseköğretim kurumlarının tıp fakülteleriyle kullanımında bilimsel araştırma projelerine aktarılacak döner sermaye payının belirlenmesine ilişkin hüküm, kanun teklifinden çıkarıldı.
Öğrenci Affı Düzenlemesi
Daha önce öğrenci affından yararlanmamış olan ve ağır suçlar (terör, kasten öldürme, cinsel saldırı, uyuşturucu vb.) kapsamına girmeyen öğrenciler, başvuru yapmaları kaydıyla 2026-2027 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine kaldıkları yerden devam edebileceklerdir.
Akademik Birimlerin Açılma ve Kapanma Yetkisi
Yükseköğretim kurumlarının eğitime başlaması YÖK kararına bağlanmıştır. Eğitim faaliyetine başlayan birimlerden fakülte, enstitü ve yüksekokullar Cumhurbaşkanı kararı ile; konservatuvar, meslek yüksekokulu ile uygulama ve araştırma merkezleri ise YÖK kararı ile kapatılabilecektir.
Vakıf Üniversitelerine İdari Yaptırımlar
Vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik uyarıdan faaliyet izninin kaldırılmasına kadar uzanan kademeli bir yaptırım sistemi getirilmiştir. Bu kapsamda, üniversitenin sunduğu akademik birim ve program açma taleplerinin askıya alınması, kontenjan kısıtlaması, öğrenci alımının durdurulması gibi önlemler uygulanabilecektir.
Faaliyet İzninin Kalıcı Olarak Kaldırılması
Faaliyet izni geçici olarak durdurulan bir vakıf üniversitesi, bu duruma yol açan sebepleri 3 yıl içinde gideremezse ve bu olumsuz durumun süreklilik arz ettiği tespit edilirse, kurumun faaliyet izni kesin olarak kaldırılacaktır.
Faaliyet İzninin Kalıcı Olarak Kaldırılması
Faaliyet izni geçici olarak durdurulan bir vakıf üniversitesi, bu duruma yol açan sebepleri 3 yıl içinde gideremezse ve bu olumsuz durumun süreklilik arz ettiği tespit edilirse, kurumun faaliyet izni kesin olarak kaldırılacaktır.
Mali Yapısı Bozulan Üniversitelerin Devri
Kurucu vakıf veya üniversitenin mali yapısının eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek düzeyde bozulması halinde, üniversitenin faaliyet izni kaldırılarak bir devlet üniversitesine devredilecektir. Bu süreçte öğrencilerin eğitim maliyeti, üniversitenin devraldığı ücretler ve teminat hesabından karşılanacak olup kamu kaynağı kullanılmayacaktır.
Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO) ve Hak Sahipliği
Üniversiteler, bünyesindeki hizmet buluşlarının hak sahipliğini Teknoloji Transfer Ofislerine (TTO) devredebilecektir. TTO, bu buluşlardan elde ettiği gelirin üçte birini üniversite döner sermayesine, en az üçte birini buluşu yapana ödeyecek; kalan tutarı ise kendisine alacaktır.
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ORTAK OFİS KURABİLECEK
Birden fazla yükseköğretim kurumu ortak bir ofis kurmak için başvurabilecek. Bu durumda yerleşkesinde veya ortağı olduğu teknoloji geliştirme bölgesinde ofis kurulan yükseköğretim kurumu, başvuruda muhatap kurum olarak belirtilecek. Ofis faaliyetlerine katkı sağlayacağı değerlendirilen diğer tüzel kişiler ofise sermaye koymak koşuluyla ortak olabilecek. Ofis, öz sermayesini veya gelirlerini kullanarak üretilen bilgi ve yapılan buluşların ticarileşmesi için yatırım yapabilir veya kamu ve özel sektör şirketleri ile ortaklıklar kurabilecek.
YURT DIŞINDAKİ ÜNİVERSİTE FAALİYETLERİ
Yurt Dışında Üniversite Kurma Yetkisi
Türkiye'deki devlet üniversiteleri, Cumhurbaşkanı kararı ile yurt dışında yerleşke, akademik birim ve programlar kurabilecektir. Bu birimlerin personel ihtiyacı; üniversitelerden görevlendirme, yerel sözleşmeli personel istihdamı veya saat başı ücretli çalışma yöntemleriyle karşılanacaktır.
Yurt Dışı Personel ve Mali İşlemlerin Yönetimi
Görevlendirme dışında kalan personelin nitelikleri ve çalışma şartları Cumhurbaşkanlığı kararı ile belirlenecektir. Yurt dışı faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin yönetimi, harcama süreçleri ve denetimi ise Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşleri doğrultusunda ilgili üniversite tarafından yönetilecektir.
Akademik Usulsüzlüklere (Tez/Makale Yazdırma) Yaptırımlar
Başkasının emeğiyle hazırlanan tez, makale veya projeleri kullanarak diploma ya da unvan alanlar üniversite mesleğinden çıkarılacak ve bu unvanları ellerinden alınacaktır. Ayrıca bu kişilere 5 bin ila 10 bin gün arasında adli para cezası verilecektir.
Usulsüzlüğe Aracılık Edenlere Ceza
Tez, makale veya proje gibi çalışmaları ücretli/ücretsiz başkaları adına hazırlayanlara veya buna aracılık edenlere 5 bin ila 10 bin gün, bu işi meslek edinenlere ise 10 bin ila 20 bin gün arasında ağır adli para cezaları uygulanacaktır.
İzinsiz Kurum ve Program Açanlara Hapis Cezası
Türkiye'de mevzuata aykırı şekilde yabancı eğitim kurumu adına program yürütenler veya izinsiz yükseköğretim kurumu açıp işletenler, 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 100 günden 1000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacaktır. Bu kurumların tanıtımını yapanlar da hapis cezası kapsamına alınmıştır.
Sahte Diploma ve Belge Cezası
Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifikaları sahte olarak düzenleyenler ve düzenletenler, Türk Ceza Kanunu'nun "Resmi belgede sahtecilik" hükümlerine göre yargılanacaktır.
Tıp Fakültelerine Hastane İçin Ek Süre
Hastanelerini henüz tamamlayamayan veya devir süreçlerini bitiremeyen vakıf tıp fakültelerine, projelerini tamamlamaları için 30 ay ek süre tanınmıştır. Bu sürenin sonunda hastane şartını yerine getirmeyen fakültelerin öğrencileri, eğitimlerine devam edebilmeleri için YÖK tarafından devlet üniversitelerine veya garantör üniversitelere aktarılacaktır.
Vakıf tıp fakültelerine, hastane kurma veya devir süreçlerini tamamlamaları için 30 ay ek süre tanınmış; bu süre sonunda şartları yerine getiremeyen fakültelerin öğrencileri ise YÖK tarafından başka üniversitelere nakledilecektir.
Daha önce farklı bir öğrenim düzeyinde bu düzenlemenin tanıdığı haklardan yararlanılmış olması, başka bir öğrenim düzeyinde bu madde hükümlerinden yararlanmaya engel teşkil etmeyecek.
Yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleri Askeralma Kanunu'nun "Erteleme" başlıklı hükmündeki usul ve esaslara göre yapılacak. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar terhislerini takip eden 2 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde bu düzenlemede belirtilen haklardan yararlandırılacak.
ASKERİ EĞİTİM KURUMLARI KAPSAM DIŞINDA
Komisyonda kabul edilen önergeyle "öğrenci affını" düzenleyen maddeye ekleme yapıldı. Buna göre, Anayasa uyarınca özel kanun hükümlerine tabi olan Polis Akademisi ile buna bağlı eğitim-öğretim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile buna bağlı eğitim-öğretim kurumları, Milli Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler ile Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına başka yükseköğretim kurumlarında öğrenim görmekteyken kendi isteğiyle veya başka sebeplerle ilişiği kesilen öğrenciler hakkında bu madde hükümleri uygulanmayacak.
Kanun'un "Kurumlara dönüş" başlıklı hükmünde belirtilen koşulları taşıyan ve 67 yaşını dolduran tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık mevzuatına göre uzman olup devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmış öğretim üyeleri, 3 yıl içinde ihtiyacı olan bir yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek.
48 Üniversiteye Yeni Kadro İhdasları
Tıpta uzmanlık eğitimi ve diğer akademik ihtiyaçları karşılamak amacıyla, 48 farklı üniversite bünyesinde profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edilmiştir.
48 Üniversiteye Yeni Kadro İhdasları
Tıpta uzmanlık eğitimi ve diğer akademik ihtiyaçları karşılamak amacıyla, 48 farklı üniversite bünyesinde profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edilmiştir.
Vakıf Üniversitelerine Vergi Teşviki
Vakıf yükseköğretim kurumlarının personel ücretlerinde gelir vergisi iadesi teşvikinden yararlanabilmeleri için önceden aranan "öğrenci sayısının en az %50'sinin tezli lisansüstü olması" şartı kaldırılmıştır.
Devir Süreçleri ve Geçiş Hükümleri
Akademik birimlerin devri sırasında öğrencilerin eğitim hakları, bütçe ödenekleri ve laboratuvar donanımları koruma altına alınmıştır. Devredilen birimlerde görevli personel, özlük haklarıyla birlikte yeni üniversiteye atanmış sayılacaktır. Öğrencilerin aktarımı 2025-2026 eğitim-öğretim yılı sonunda tamamlanacak olup, diplomaların eski üniversite adıyla verilmesi seçeneği saklı tutulmuştur.
Türk-Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'ne Hibe Yetkisi
Türk-Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nin Japonya kaynaklı dış finansman veya hibe alabilmesi için Hazine ve Maliye Bakanı'na yetki verilerek finansal süreçlerin kolaylaştırılması amaçlanmıştır.
ÖĞRETİM ELEMANLARINA GÜVENLİK SORUŞTURMASI
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda yapılan düzenlemeye göre, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacakların arasına yükseköğretim kurumlarında çalışacak öğretim elemanları da eklenecek.
Web.tv
