Hava Durumu
Türkçe
English
Русский
Français
العربية
Deutsch
Español
日本語
中文

#Şi Cinping

bursaarena.com.tr - Şi Cinping haberleri, son dakika gelişmeleri, detaylı bilgiler ve tüm gelişmeler, Şi Cinping haber sayfasında canlı gelişmelere ulaşabilirsiniz.

Çin, ABD ve Rusya liderleri, 1,5 saat süren toplantıda bir araya geldi Haber

Çin, ABD ve Rusya liderleri, 1,5 saat süren toplantıda bir araya geldi

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Şıncın kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi marjında üçlü toplantıda bir araya geldi. Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, liderler, küresel barışı ilgilendiren önemli konularda görüş alışverişinde bulundular. ABD, Çin ve Rusya liderleri, ilk kez "stratejik istikrar diyaloğu" niteliğinde üçlü zirve gerçekleştirdi. "Dünyanın istikrarı, büyük ülkeler arasındaki barışa bağlı" Çin Devlet Başkanı Şi, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, üç ülkenin liderlerinin yaptıkları ilk yüz yüze görüşmenin "çığır açıcı önemde" olduğunu belirtti. Büyük ülkeler arasındaki temasların bir seçenek değil zorunluluk olduğunu ifade eden Şi, "Dünyanın istikrarı, büyük ülkeler arasındaki barışa bağlı." ifadesini kullandı. Şi, Çin, Rusya ve ABD'nin küresel sınamalarla başa çıkmakta örnek olması, dünya barışını ve istikrarını koruması gerektiğini vurguladı. "Şu an tarih yazıyoruz" ABD Başkanı Trump da toplantının başında yaptığı açıklamada, Şi'ye ev sahipliği için teşekkür ederek "Bu seyahatimde, ABD, Rusya ve Çin liderleri arasındaki ilk üçlü toplantıyı gerçekleştirme fırsatı bulmaktan dolayı son derece memnunum. Şu an tarih yazıyoruz. Üçümüzün konuşacağı çok şey var ve şimdiden pek çok konuyu ele aldık" ifadelerini kullandı. Dünyanın en büyük 3 ülkesinin lideri olarak sadece kendi halklarını değil tüm gezegeni etkileyen konularda "açık, saygılı ve verimli diyalog" sorumlulukları olduğunu belirten Trump, daha önceki liderlerin diyalog kurmadığını savundu. Trump, diyaloğu reddederek sorunların çözülmeyeceğini vurgulayarak "Dolayısıyla, diyalog ve ifade imkanlarını kısıtlayarak hiçbir zaman barış sağlanamamıştır. Birlikte, farklı bir yol izlemeyi tercih ediyoruz. Tarihi bir zirve, bize bir dizi çok önemli konuda yeni fırsatlar ve yaklaşımlar arama imkanı sunuyor" dedi. Nükleer yorumu Trump, ABD, Rusya ve Çin'in dünyanın en büyük nükleer güçleri olduğunu belirterek, şunları kaydetti: Dünyanın açık ara en büyük üç nükleer gücü olan ABD, Rusya ve Çin, dünyadaki nükleer silahların sayısının nasıl azaltılabileceğini ve bu silahların kullanılma riskinin nasıl düşürülebileceğini görüşmek için benzersiz bir konumda bulunuyor. Şunu da belirtmeliyim ki, nükleer silahların azaltılması açıkçası oldukça zor bir iştir çünkü bir kez nükleer silahlara sahip olduğunuzda, onu bırakmak zordur. Trump, dünya çapında nükleer silahların geliştirilmesiyle mücadeleyi de ele alacaklarını aktararak "İran'da yaptığımız şey bu. İran'ın nükleer silah sahibi olmasına müsaade etmeyeceğiz." diye konuştu. Ukrayna-Rusya Savaşı ve UCM Görüşmede Rusya-Ukrayna Savaşı'nı da ele alacaklarını ve bu konuda Putin ile daha önceden görüştüğünü belirten Trump, "Ben de Putin de umuyoruz ki karşı taraf da bu savaşın sona erdiğini görmek istiyor" dedi. Trump, "Ayrıca, Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi kontrolden çıkmış küreselci kuruluşlara karşı ülkelerimizin egemenliğini korumanın yollarını önereceğim. Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetki sınırlarını çoktan aştığını düşünüyorum ve sanırım hepimiz bu konuda hemfikiriz" ifadelerini kullandı. "Ülkelerimizin, bölgesel çatışmaların çözümü konusunda birçok ortak çıkarı bulunuyor" Rusya Devlet Başkanı Putin de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) daimi üyeleri Rusya, Çin ve ABD liderlerinin üçlü formattaki görüşmesinin ilk kez gerçekleştiğini belirterek, görüşmenin organize edilmesinden dolayı Çin tarafına teşekkür etti. Putin, üç ülkenin de İkinci Dünya Savaşı'nda galip taraflar olduğuna dikkati çekerek, "Ülkelerimizi sadece bu değil, aynı zamanda uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik ortak sorumluluğumuz birleştiriyor. BM'nin kuruluşunda öncü rol üstlendik. Bu nedenle, BM Şartı ve şartta yer alan ilkeler dahil, bu evrensel örgütün kurulmasıyla şekillenen uluslararası hukuk sisteminin korunması ve güçlendirilmesi, hepimizin sorumluluğundadır" diye konuştu. Görüşmede, küresel ve bölgesel ekonomik ilişkileri, gıda ve enerji güvenliği gibi konuları ele alacaklarını kaydeden Putin, şöyle devam etti: Ülkelerimizin, Ukrayna meselesi dahil bölgesel çatışmaların çözümü konusunda birçok ortak çıkarı bulunuyor. Bu konuyu dün Çin Devlet Başkanı ile de görüştük. Bugün ise ABD Başkanı'nın inisiyatifiyle gerçekleştirdiğimiz ikili görüşmede, bu konuya geniş yer ayırdık. Uluslararası terörizm, uluslararası organize suç gibi tehdit ve zorluklarla mücadele konusunda da ortak çıkarlarımız var. Rusya, Çin ve ABD'nin, halklarımızın karşılıklı saygı, eşitlik ve çıkarlar dengesi temelinde yapıcı ve ortaklık anlayışıyla işbirliği yapmaları halinde, dünyada güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine önemli katkı sağlayabileceğine inanıyorum. Üçlü zirve 1,5 saat sürdü ve sona erdi Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Çin'in Şıncın kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi marjında bir araya geldiği üçlü toplantı sona erdi. Beyaz Saray muhabirlerinin bildirdiğine göre, 3 lider arasındaki görüşme yaklaşık 1,5 saatin ardından sona erdi. Trump'ın görüşmenin sona ermesinin ardından ülkeden ayrılmak üzere havalimanına doğru yola çıktığı belirtildi. ABD, Çin ve Rusya liderleri, ilk kez "stratejik istikrar diyaloğu" niteliğinde üçlü zirve gerçekleştirmiş oldu. Avrupa ve Orta Doğu'daki savaşların, Pasifik'teki güç rekabetinin gölgesinde üç ülkeyi aynı masada buluşturan toplantıda Ukrayna, İran veya Kuzey Kore ile bağlantılı güncel jeopolitik kriz konularının ele alınması bekleniyordu. Zirve, büyük güçler arasında bu türden bir toplantının yakın dönemdeki ilk örneği olması dolayısıyla sembolik anlam taşıyor. "Barış deklarasyonu" yayımladı Trump, Şi Cinping ve Putin, Çin'in Şıncın kentinde yaptıkları üçlü zirvenin ardından "barışa yönelik deklarasyon" başlığıyla ortak açıklama yayımladı. Açıklamada, ABD, Çin ve Rusya'nın Birleşmiş Milletlerin (BM) küresel sorunlara daha etkin yanıt verebilmesi ve temel görevi uluslararası barış ve güvenliği sağlayabilmesine yönelik BM reformuna bağlı olduğu bildirildi. Üç ülkenin tüm ülkelerin yararı için rafine edilmiş petrol ürünlerinin üretimini ve tedarikini artırmayı planladığı ifade edilen açıklamada, enerji arzındaki istikrarın önemini teyit ettiği belirtildi. Açıklamada, üç ülkenin üst düzey önemdeki devlet görevlilerinin dokunulmazlığına rıza ve saygı ilkesini tanıdığı ve Uluslararası Ceza Mahkemesinin ve diğer organların yetkilerini suistimal etmemesi gerektiği kaydedildi. Üç devlet başkanının nükleer savaşların kazananının olmayacağını ve bu yüzden hiç yapılmaması gerektiğini teyit ettiği aktarılan açıklamada, üç ülkenin nükleer riskleri giderme ve nükleer silahların yayılmasını önleme konusunda diyalog yürüteceği vurgulandı.

ABD, Çin ve Rusya liderlerinin tarihî üçlü zirvesi başladı Haber

ABD, Çin ve Rusya liderlerinin tarihî üçlü zirvesi başladı

Kylin Villa’daki üçlü zirve, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırıları beşinci yılını doldurmaya yaklaşırken düzenleniyor. Analistler, zirvede somut ilerlemelerden çok sembolik mesajların öne çıkmasını bekliyor. ABD, Çin ve Rusya liderlerinin katıldığı tarihî üçlü zirve, Shenzhen’de başladı. ABD Başkanı Donald Trump, görüşmeler öncesinde ülkesinin ve Çin’in Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için birlikte çalışmak istediğini söyledi. Trump, "İkimiz de Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın sona ermesine yardımcı olmak istiyoruz. Bu savaşın bitmesini çok istiyorum. Sanırım bu konuda ikimiz adına da konuşabilirim" dedi. Trump’ın açıklamaları, Pekin’in "dünya barışı" gündemiyle duyurduğu ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katıldığı üçlü zirvenin öncesinde geldi. Trump, üçlü zirvenin hemen öncesinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’le ayrı bir görüşme yaptı. Bu, iki liderin bu yılki üçüncü kapsamlı görüşmesi oldu. ABD Başkanı, Şi’yle dostluklarından ve İran savaşında saldırıların yoğunlaştığı başlıca noktalardan biri hâline gelen Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatının sürmesine ilişkin ortak çıkarlarından övgüyle söz etti. Trump, Çin’in ABD’den daha fazla tarım ürünü satın alması için Şi’den talepte bulunacağını da belirtti. "Çiftçilerimiz için daha fazlasını yapmanızı isteyeceğim" dedi. Şi ise Trump’ın başkanlığı döneminde ABD-Çin ilişkilerinin "genel olarak istikrarlı seyrettiğini ve geliştiğini" söyledi. AP Photo Şi, "Gösterdiğiniz çabalar herkesin gözü önünde ve tarihe geçecek" dedi. Trump, programına Putin’le ayrı bir görüşme de ekledi. Bu, iki liderin geçen yıl Alaska’da yaptıkları ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının şiddetini azaltacak bir anlaşma sağlayamayan görüşmelerinden sonraki ilk buluşmaları oldu. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında Putin’le ikili görüşmesine başlayan Trump, "Bu görüşmeden harika sonuçlar çıkabilir, en azından bu yönde bir başlangıç yapılabilir" dedi. Putin’den "dostum" diye söz etti. Shenzhen’deki Kylin Villa’da düzenlenen üçlü zirve, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırıları beşinci yılını doldurmaya yaklaşırken gerçekleşiyor. Analistler, zirvede somut ilerlemelerden çok sembolik mesajların öne çıkmasını bekliyor. Trump, petrol arzını sekteye uğratan ve dünya genelinde tüketici fiyatlarını yükselten İran savaşına saplanmış durumda. Güçlenen Çin ise Doğu Asya’daki konumunu sağlamlaştırmayı hedefliyor. Zirve, üç güçlü liderin dünyayı nüfuz alanlarına ayırmaya çalışabileceği endişelerini artırdı. Ukrayna’nın geleceğini etkileyen kararların Kiev ve Avrupa devre dışı bırakılarak alınması ihtimali de bu kaygılar arasında yer alıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19 Kasım 2026'da Shenzhen'deki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesine geldi. AP Photo Pekin, Washington ve Moskova, APEC Forumu kapsamında yapılan üçlü görüşmenin gündemine ilişkin farklı açıklamalar yaptı. Washington başlangıçta Ukrayna’nın gündemde olmayacağı mesajını vermişti. Trump ise daha sonra savaşın görüşüleceğini söyledi. Şi, çatışmayı Çin’in çözmesi gereken bir sorun olarak görmüyor. Kremlin, gündemin henüz kesinleşmediğini ancak "bir saatten uzun sürmemesi" planlanan görüşmede Ukrayna konusunu ele almaktan kaçınmanın zor olacağını belirtti. Almanya’nın da perşembe günü Ukrayna’nın müttefiklerini "Gönüllüler Koalisyonu" toplantısında ağırlaması planlanıyor. ABD’nin özel temsilcileri Jared Kushner ve Steve Witkoff da toplantıya katılacak. Çin ise yalnızca üç liderin "dünya barışının korunması ve büyük güçler arasındaki ilişkilerde stratejik istikrarın geliştirilmesi konusunda kapsamlı görüş alışverişinde bulunacağını" açıkladı. Bu gelişmekte olan bir haberdir. Kaynak: Euronews Ek Kaynak: AFP

Nepal'de sel felaketi: Yüzlerce kişi kayıp, ölü sayısı 157'ye yükseldi Haber

Nepal'de sel felaketi: Yüzlerce kişi kayıp, ölü sayısı 157'ye yükseldi

Nepal'de meydana gelen ani sel, Himalayalar'daki yerleşim yerlerini vurdu. Ölü sayısının 157'ye yükseldiği felakette köyler sulara kapılırken yollar, köprüler ve enerji projeleri zarar gördü; kurtarma çalışmaları için helikopterler bölgeye sevk edildi. Nepal'in Tibet sınırına yakın kesimlerinde meydana gelen şiddetli sel, Rasuwa bölgesindeki yerleşim yerleri ve altyapıda büyük hasara yol açtı. Nepal polisi, ölü sayısını 157 olarak güncelledi, yükselen sular kurtarma çalışmalarını zorlaştırıyor. Nepal-Tibet sınırındaki Bhote Koshi Nehri'nde meydana gelen ani selin ardından yüzlerce kişinin kayıp olduğu bildirildi. Çin sınır kapısı yok oldu Nepal'deki felaket sırasında Çin sınır kapısının yok olduğu anlar böyle görüntülendi. Gümrük ve göçmenlik görevlileri arasında da kayıp kişilerin bulunduğu belirtildi. Shigatse bölgesinde yolların yanı sıra iletişim ve elektrik hatlarının kesildiği bildirildi. Nepal Turizm Kurulu, bölgede seyahat eden 403 kişiden haber alınamadığını, bunların 341'inin yabancı, 93'ünün Nepal vatandaşı olduğunu açıkladı. Kayıp yabancılar arasında 12 İngiltere vatandaşı, 105 Hindistan vatandaşı, 37 yurt dışında yaşayan Hint, 17 Malezya vatandaşı, 4 Güney Afrika vatandaşı, 3 ABD vatandaşı, 1 Avustralya ve 1 Hollanda vatandaşı bulunuyor. 111 kişinin uyruğu ise henüz doğrulanmadı. Nepal Dışişleri Bakanı Shishir Khanal, parlamentoda yaptığı açıklamada, ilk bilgilere göre bölgede yerel saatle 08.37 sıralarında deprem meydana geldiğini, depremin ardından oluşan çığın ani sele yol açtığını söyledi. Khanal, felaketin yalnızca Nepal'i değil, Çin'i de ciddi şekilde etkilediğini ve iki ülkenin koordinasyon halinde çalıştığını belirtti. Yaklaşık 50 bin kişinin yaşadığı Rasuwa bölgesindeki Syapru Besi ve Timure çevresine gönderilen helikopterler, su seviyesinin yüksek olması nedeniyle iniş yapamadı. Rasuwa bölge yöneticisi Narendra Pariyar, can ve mal kaybının artabileceği uyarısında bulundu. Pariyar, "Çok sayıda can kaybı veya büyük maddi kayıp olabilir. Ancak şu anda kesin bir şey söyleyemem." dedi. Felaketin ardından 35 polis ve 44 askeri personelden de haber alınamadığı bildirildi. Yetkililer, Bhote Koshi Nehri kıyısında yaşayanlara yüksek bölgelere çıkmaları çağrısı yaptı. Yakındaki bazı köylerin ve altyapı projelerinin sel sularına kapıldığına ilişkin bilgiler geldi. Sınırın diğer tarafındaki Tibet'te de toprak kayması meydana geldi. Çin'in resmi haber ajansı Xinhua, Nepal sınırındaki Gyirong bölgesinde 'büyük can kayıpları' yaşandığını ve kayıp kişileri arama çalışmalarının sürdüğünü aktardı. Toprak kaymasının Çin'in Gyirong sınır kapısını etkilediği, gümrük ve göçmenlik görevlileri arasında da kayıp kişilerin bulunduğu belirtildi. Shigatse bölgesinde yolların yanı sıra iletişim ve elektrik hatlarının kesildiği bildirildi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, kayıp kişilerin bulunması için kapsamlı arama çalışmaları yürütülmesi, yeni felaketlerin önüne geçmek için izleme ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi talimatını verdi. Nepal Başbakanı Balendra Shah ise polis ve ordunun kurtarma ve yardım ekiplerine katıldığını açıkladı. Shah, "Alçak bölgelerde yaşayan insanların daha güvenli yerlere taşınması için talimat verildi." dedi. Enerji altyapısı da etkilendi Nepal Enerji Bakanlığı, sel nedeniyle çoğunluğu hidroelektrik projelerinden olmak üzere 430 megavatlık elektrik üretim kapasitesinin etkilendiğini açıkladı. Reuters'ın hesaplamasına göre bu miktar, ülkenin toplam hidroelektrik kapasitesinin yüzde 12'sinden fazlasına karşılık geliyor. Geçen yıl Bhote Koshi Nehri'nde meydana gelen selde 9 kişi hayatını kaybetmiş, 24 kişi kaybolmuştu. Felaket, Nepal ile Çin'i birbirine bağlayan 'Dostluk Köprüsü'nü de yıkarak ticaret ve ulaşımın aylarca aksamasına neden olmuştu.

Çin, ABD’ye meydan okudu: Yapay zeka küresel işbirliğiyle geliştirilmeli Haber

Çin, ABD’ye meydan okudu: Yapay zeka küresel işbirliğiyle geliştirilmeli

Çin, Dünya Yapay Zeka İşbirliği Örgütü'yle (WAICO) ABD'nin bu sektördeki hakimiyetine meydan okudu. Rusya, Brezilya, Küba, Venezuela, Pakistan, Kazakistan ve Endonezya'nın da aralarında bulunduğu 29 ülkenin temsilcileri, Şanghay'da dün bir araya gelerek WAICO'nun kuruluşu için imza attı. Çin'in kamu yayıncısı Çin Merkez Televizyonu'nun analizinde Pekin yönetiminin yapay zeka alanında "yeni bir düzen kurmayı hedeflediği" belirtildi. Bu düzende "tüm insanlığın gücünün bir araya getirilmesiyle açık kaynaklı bir yapay zeka ekosistemi oluşturulacağı" vurgulandı. Çin lideri Şi Cinping, bugün Şanghay'da düzenlenen Dünya Yapay Zeka Konferansı'ndaki konuşmasında, açık kaynaklı yapay zekanın "tarihi bir fırsat" sunduğunu söyleyerek, bunun teknolojiye erişimdeki adaletsizlikleri ortadan kaldıracağını savundu. ABD'nin adını anmasa da rakibinin bu sektördeki hakimiyetine kolektif bir çıkışla meydan okuduklarını ima etti: Yapay zeka geliştirme, bir ülkenin tek başına sergilediği bir performans değil, küresel işbirliğinin senfonisi olmalıdır. WAICO'nun kuruluşu için düzenlenen imza törenine ve bugünkü konferansa katılanlar arasında Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres de vardı. Şi, yapay zekanın "güvenli ve kontrol edilebilir" olmasını sağlamak için BM çerçevesinde işbirliği çağrısında bulundu. Bu teknolojiye dayalı otonom sistemlerin potansiyel tehlikelerine dikkat çekerek, "yapay zekanın her zaman insan kontrolü altında olmasını" önemsediklerini vurguladı. Reuters'ın analizinde, Çin'in açık kaynaklı yapay zeka modellerinin, OpenAI ve Anthropic gibi ABD'li şirketlerin tescilli sistemlerine karşı hızla ilerleme kaydettiği yazılıyor. Şi'nin konuşmasından birkaç saat önce de Pekin merkezli yapay zeka firması Moonshot AI, yeni modeli Kimi K3'ü tanıttı. Şirkete göre bu, dünyanın en büyük açık kaynaklı yapay zeka modeli. Washington merkezli danışmanlık firması The Asia Group'tan George Chen, şu yorumu paylaşıyor: Şi'nin mesajı açık: Çin yapay zeka teknolojisi ve standartları konusunda kimseyi takip etmeyecek. Aksine Çin her iki alanda da dünyaya öncülük edecek. Wall Street Journal'ın görüş aldığı Stanford Üniversitesi'nden Graham Webster ise Şi'nin işaret ettiği yapay zekaya ilişkin tehlikelerin küresel ölçekte yönetilmesi için Washington ve Pekin arasında işbirliğinin zorunlu olacağını söylüyor. Kaynaklar: Şarku'l Avsat, Independent Türkçe, Wall Street Journal, Reuters, China Daily, Global Times

'Sınırları olmayan dostluk': Çin ve Rusya'yı birarada tutan ne? Haber

'Sınırları olmayan dostluk': Çin ve Rusya'yı birarada tutan ne?

Geçen eylül ayında Pekin'deki Tiananmen Meydanı'nda yürürken, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, organ nakillerinin insan ömrünü dramatik biçimde uzatabileceği ihtimali üzerine konuşuyordu. Putin'in tercümanının "İnsan organları sürekli olarak nakledilebilir. Ne kadar uzun yaşarsanız, o kadar gençleşirsiniz ve hatta ölümsüzlüğe ulaşabilirsiniz" dediği duyuldu. Şi'nin tercümanının ise "Bazıları bu yüzyılda insanların 150 yıla kadar yaşayabileceğini öngörüyor" diye karşılık verdiği duyuldu. Putin Çin'de: Rusya ve Çin liderleri ziyaretle dünyaya ne mesajlar veriyor? Kaynak, Kremlin Basın Ofisi/Anadolu/Getty Images) // Bu "açık mikrofon" anı, iki liderin ilişkisine dair nadir bir bakış sundu. Bu, birbirlerini en iyi arkadaşlar olarak tanımlayan ve toplamda 39 yıllık iktidarlarının ardından görevi bırakma belirtisi göstermeyen iki güçlü lider için uygun bir sohbetti. Diğer yandan oldukça yanlış anlaşılan ortaklıklarına dair de nadir bir bakış sundu. Bu doğal konuşma, son derece gizli bir ilişkilerinin nadir görülen anlarından biri. Putin bu hafta Pekin'e geri dönüyor; ziyaret, Rusya ile Çin arasında imzalanan İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması 25. yılına denk geliyor. ABD Başkanı Donald Trump geçen hafta Şi'yi ziyaret ettiğinde altın yemek takımlarıyla verilen ziyafetler ve antik bir tapınak gezisiyle karşılanmıştı. Putin'in öncesinde çok bilgi paylaşılan ziyareti ise çok daha sade görünüyor. Putin bu hafta Pekin'e geri dönüyor. Kremlin sözcüsü, Trump-Şi görüşmesi hakkında ilk elden bilgi duymayı umduklarını söyledi. Şi'nin, geçen hafta, normalde yabancı ziyaretçilere kapalı olan Zhongnanhai'de Trump ile yürürken, Putin'in Pekin'in siyasi merkezini daha önce ziyaret ettiğini şakayla karışık söyleyerek arkadaşının adını andığı bildirildi. Washington'daki bazı çevreler Trump'ın Pekin'i Moskova'dan uzaklaştırabileceğini ummuş olabilir ancak bu umutlar pek gerçekçi görünmüyor. Çin ve Rusya son yıllarda ilişkilerini "sınırları olmayan bir dostluk" olarak tanımladı. Peki bu neye dayanıyor ve bu yakınlık sürecek mi? Çin'in etkisi, Çin'in şartları Carnegie Rusya Avrasya Merkezi düşünce kuruluşunun direktörü Alexander Gabuev'e göre ilişki son derece dengesiz ve iki ülke arasında yapılacak anlaşmalar muhtemelen Çin'in şartlarına göre şekillenecek. "Rusya tamamen Çin'in etkisi altında ve Çin şartları belirleyebilir" diyor. Bu dinamik birçok alanda, özellikle ekonomide hissediliyor. Çin, Rusya'nın en büyük ticaret ortağı; Rusya ise Çin'in uluslararası ticaretinin yalnızca %4'ünü oluşturuyor. Çin, Rusya'ya diğer tüm ülkelerden daha fazla ihracat yapıyor ve ekonomisi Rusya'dan çok daha büyük. Batı yaptırımlarının yıllar içinde Moskova'yı giderek Pekin ile ticari ilişkilere yöneltmesiyle, ABD tarafından yaptırıma uğrayan ve İngiltere hükümetinin incelemesi sonrası Birleşik Krallık'ın 5G ağlarından çıkarılan teknoloji devi Huawei, Batılı şirketlerin yokluğundan yararlanarak Rusya'nın telekomünikasyon sektöründe kilit bir unsur haline geldi. Batı ile bağların giderek kopmasıyla Çin, ister teknolojik ister bilimsel ya da endüstriyel olsun, uzmanlık için ilk başvurulan adres haline geldi. Kaynak, EPA/Shutterstock // Moskova'nın savaş makinesi giderek daha fazla Çin bileşenine bağımlı hale geldi Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinden bu yana Moskova'nın savaş makinesi Çin bileşenlerine giderek daha fazla bağımlı hale geldi. Bloomberg'in yakın tarihli bir raporu, Rusya'nın yaptırıma tabi teknolojisinin %90'dan fazlasını Çin'den ithal ettiğini, bunun da önceki yıla göre %10'luk bir artış olduğunu ortaya koydu. Rusya bu dengesizliğin risklerinin farkında. Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi düşünce kuruluşunun başkanı Dmitry Trenin'in "Kimseye boyun eğmeyiz" başlıklı son yorumunda Rusya'nın bir uydu devlet olmak istemediği açıkça belirtildi. Çin hakkında konuşurken, "İlişkilerimizde eşitliği korumamız ve Rusya'nın küçük ortak olamayacak bir büyük güç olduğunu hatırlamamız kesinlikle hayati önem taşıyor" dedi. ABD-İsrail saldırısı: İran'ın müttefikleri Rusya ve Çin nerede? Moskova için Pekin'e alternatif olabilecek seçenekler sınırlı; Çin, Rusya'nın hayatta kalması için gerekli talep ve pazar ölçeğini sunan bir alıcı. Çin ticaretini azaltırsa, Batı ile ilişkilerin bozulduğu bir ortamda bu durum Rusya'nın dış politika hedeflerini ciddi şekilde zorlaştırır. Ancak Moskova'nın büyük avantajı ve Pekin tarafından yönlendirilmesini engelleyen unsur, kendi zeminini koruyabilme kapasitesi. Kaynak, AFP/Getty Images // Putin ve Şi birbirlerini en iyi arkadaş olarak tanımladı Glasgow Üniversitesi'nde güvenlik çalışmaları alanında ders veren Marcin Kaczmarski'ye göre Çin, bu asimetrinin boyutunun farkında ve Rusya içinde ya da elitleri arasında tepkiye yol açabilecek bir durum yaratmak istemiyor. "Çin'in Rusya politikasını özetlersek, bunun temkinli bir özdenetim olduğunu söyleyebilirim. Çin, Rusya'ya baskı yapmıyor." Bu kısmen de mantıklı; Rusya daha küçük ortak olabilir ama gururlu bir ortak. Carnegie'den Gabuev, Çin'in Rusya üzerinde baskı kurmaya çalışması durumunda bunu "hemen kabul edecek türden bir ülke" olmadığını söylüyor. Örnek olarak Şi'nin 2023'te Moskova'ya yaptığı ziyareti veriyor. Bu ziyarette Çin liderinin Putin'i Ukrayna'da nükleer silah kullanmaması yönünde teşvik ettiği bildirildi. Ancak sadece birkaç gün sonra Rus tarafı Belçika'da değil Belarus'ta nükleer silah konuşlandıracaklarını açıkladı; bazıları bunu Moskova'nın dış baskıya direnmesi ve bağımsızlığını hatırlatması olarak değerlendirdi. Rusya'nın Ukrayna'daki uzun savaşı birçok açıdan yük olabilir ancak aynı zamanda Pekin için de bir varlık; zira Pekin, Tayvan'a olası müdahale seçeneklerini değerlendiriyor. Gabuev, "Rusya hâlâ satabildiği niş askeri ekipmanlar gibi teknolojiler ve Çin ekipmanlarını test etme konusunda önemli katkılar sunuyor" diyor. Rusya ayrıca Çin için stratejik açıdan önemli büyük enerji kaynaklarına sahip. Mayıs ayında düzenlediği basın toplantısında Putin, iki tarafın petrol ve gaz işbirliğinde "çok önemli bir adım" atmaya yakın olduğunu söyledi. Kaynak, Bloomberg/Getty Images // Rusya büyük bir petrol ihracatçısı. Muhtemelen, yıllarca süren duraklamanın ardından Rus enerji devi Gazprom ile Çin Ulusal Petrol Şirketi arasında ön anlaşması imzalandığı bildirilen Sibirya'nın Gücü 2 boru hattını kastediyordu. İnşa edilirse bu hat oyunun kurallarını değiştirecek ve Moğolistan üzerinden Çin'e yılda 50 milyar metreküp Rus gazı taşıyacak. Ve Çin açısından, Hürmüz Boğazı'ndaki kriz sürerken Rus enerjisine yaptığı yatırımın geri döndüğü görülüyor. Bu yalnızca fiyat meselesi değil; giderek çalkantılı hale gelen dünyada Çin'in enerji güvenliğini sağlamasıyla ilgili. Müttefik değil ortak Çin ve Rusya'nın görüş ayrılığı yaşadıkları anlarda, ilişkilerinin merkezindeki basit bir gerçek ortaya çıkıyor: Bu bir resmi ittifak değil, dolayısıyla taraflardan hiçbirinin diğerini takip etmesi gerekmiyor. Avustralya'nın Moskova Büyükelçiliği'nde eski diplomat Bobo Lo, bir askeri ittifakın katılığından ziyade bu stratejik esnekliğin ortaklığa dayanıklılık kazandırdığını söylüyor. "Bu bir ittifak değil, esnek bir stratejik ortaklık" diyor ve bunun defalarca çöküş tahminlerine rağmen sürdüğünü belirtiyor. Batılı analistler Çin-Rusya ortaklığını genellikle iki şekilde tasvir ediyor: Ya Batı'yı yenme isteğiyle birleşmiş bir "otoriterlik ekseni" ya da sürekli çöküşün eşiğinde olan kırılgan bir kardeşlik. Ancak bunların hiçbiri, farklılıklarına ve dengesizliklerine rağmen hayati çıkarları paylaşan iki komşu ülke arasında giderek vazgeçilmesi zor hale gelen bu ilişkinin gerçek niteliğini tam olarak yansıtmıyor. Lo ayrıca Batı ile ilişkiler iyileşse bile iki ülkenin anlaşmak için pek çok nedeninin olacağını söylüyor. Kaynak, Bloomberg/Getty Images // Rusya ve Çin 4.300 km'lik bir sınırı paylaşıyor Bunların başında, geçmişte cephesi olan 4.300 km'lik ortak sınır geliyor. Ayrıca ekonomileri birbirini tamamlıyor: Rusya petrol, gaz ve diğer ham maddelerin büyük bir ihracatçısı; Çin'in sanayi ekonomisi ise bunlar için büyük bir pazar sunuyor. Ayrıca ABD öncülüğündeki dünya düzenine karşı ortak duruşları da göz ardı edilemez. Batılı ülkeler insan hakları gibi farklı değerler temelinde yaptırım uygulayıp cezalandırırken, Rusya ve Çin birbirlerini eylemlerine göre yargılamıyor. Çin'in Sincan bölgesinde büyük ölçekli insan hakları ihlalleri iddiaları — Çin bunu reddediyor — ve Rus muhalefet lideri Aleksey Navalni'nin ölümü bazı Batılı ülkelerin bu ülkelerle ilişki kurma konusunda daha temkinli olmasına yol açtı ancak Moskova ve Pekin bu konuları önemsemiyor. Cezaevinde hayatını kaybeden Rus muhalif lider Aleksey Navalni kimdir? Gabuev, "Sincan, Navalni'nin zehirlenmesi ve benzeri konularda birbirlerini eleştirmiyorlar" diyor. "Birçok konuda BM'de yerel yönetimlere ilişkin meselelerde benzer düşüncelere sahipler… bu da organik, simbiyotik bir ilişki yaratıyor." Kaynak, Getty Images // Batı yaptırımlarının yıllar içindeki etkisi Moskova'yı giderek Pekin ile ticari ilişkilere yöneltti Gabuev ayrıca ülkeler arasında ilişkilerin iyileşmesine yönelik uzun bir geleneğin bulunduğunu ekliyor. "Daha pragmatik bir ilişkiye yönelik bu eğilim… Andropov, Çernenko, Gorbaçov, Yeltsin dönemlerine kadar uzanıyor. Ve bence Çinliler de aynılar." Bu yakınlığın sürüp sürmeyeceğine gelince, adının açıklanmasını istemeyen bir Çinli analist, iki ülkenin de ilişkilerini ayrılmaz bir ikili olarak sunmasının kısmen performatif olduğunu ve birlik ile istikrar görüntüsü vermeyi amaçladığını kabul ediyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne göre Çin, 'Uygur kültürünü yok etmek için' yüzlerce köyün ismini değiştirdi Gerçekte bu, zaman zaman ortaya çıkan çıkar farklılıklarını yumuşatmak için kullanılan faydalı bir siyasi araç. Her iki hükümet de "Batı hegemonyası" olarak gördüklerine karşı olsa da buna yaklaşımları farklı olabiliyor. Analiste göre Rusya, ABD'yi tamamen devre dışı bırakacak bir dünya düzeni kurmak istiyor; Çin ise daha temkinli ve pragmatik. Pekin'in ani kararlar almaktan kaçındığı ve uzun vadeli sonuçlar için sabır ve aşamalı kazanımları önceliklendirdiği düşünülüyor. Analist, Çin'in ABD'nin İran'daki eylemlerine tepkisini örnek gösterdi; Trump'ın ziyareti için hazırlıkları iptal etmeyerek Pekin'in ölçülü davrandığını söyledi. "Bu, Pekin'in tahrik etmemek ve kapıları kapatmamak yönündeki istekliliğini açıkça gösteriyor" dedi. Ona göre, Çin Rusya'nın yaklaşımından farklı biçimde, hâlâ Washington ile iletişimi açık tutmak ve gereksiz tahrikten kaçınmak istiyor. İnsani boyut Ortaklık genellikle jeopolitik ve güvenlik merceğinden ele alınıyor ancak iki toplum arasındaki bağların derinliği de önemli bir faktör. En üst düzeyde Putin ve Şi, aralarındaki benzersiz dostluğu yansıtmaya çalıştı. Bu, Putin'in Çin'e yaptığı 25. ziyaret ve Rus bürokratlar muhtemelen Çinli muhataplarıyla diğer ülkelerin yetkililerinden daha fazla etkileşim kuruyor. En üst düzeydeki siyasi yakınlığa rağmen, Çin'de görev yapmış eski bir Britanyalı diplomat olan Charles Parton, sıradan Çinliler ile Ruslar arasındaki doğal kültürel yakınlığa şüpheyle yaklaşıyor. "Çinliler Moskova'da okumak, yerleşmek ve daire satın almak ister mi? Hayır." Ona göre Ruslar tercih hakkına sahip olsalar, yatırımlarını Batı'da yapmayı ve örneğin Pekin yerine Paris, Londra ya da Kıbrıs'ta daire satın almayı seçerler. Kaynak,China News Service/VCG/Getty Images Çin ve Rusya son yıllarda ilişkilerini "sınırları olmayan bir dostluk" olarak tanımladı Ancak herkes aynı fikirde değil. Gabuev, halklar arasındaki temasın hızla arttığını, bunun kısmen Batı yaptırımları ve Avrupa'nın vize politikalarının sıkılaşmasının Rusları Çin'e yöneltmesiyle gerçekleştiğini söylüyor. Rusların Çin'e seyahati giderek kolaylaştı. Karşılıklı vizesiz rejim sayesinde Moskova'dan büyük Çin şehirlerine birkaç saat içinde günlük uçuşlarla ulaşılabiliyor. Ruslar giderek daha fazla Çin yapımı telefonları ve arabaları kullanıyor; bu durum özellikle Moskova'ya yönelik Batı yaptırımlarının ardından arttı. Gabuev, "Karşılıklı bağlantı, vizesiz seyahat ve ödeme ile ulaşım kolaylığı Çin'i eskisinden çok daha yakın hale getiriyor. Ve tüm değişim programları, burslar, ortak araştırma programları iki toplumu birbirine yaklaştırıyor" diyor. Kaynak,Sputnik/ Kremlin/ PA/Shutterstock // İkisi arasındaki bağlar derinleşiyor Moskova ile Pekin arasındaki ilişkide artan dengesizlik uzun vadeli bir zayıflık oluşturabilir ancak yakın vadede çöküş tahminleri gerçekçi görünmüyor. Farklılıklara rağmen Lo, "Çin-Rusya ortaklığı dayanıklılığını koruyor. Her iki taraf da, özellikle işbirliğinin devamına yönelik uygulanabilir alternatifler olmadığı için, bunun başarısız olamayacak kadar önemli olduğunu kabul ediyor" diyor. Ankur Shah- Editör / BBC Global Çin Birimi

Şi ve Trump'ın son görüşmesi öncesi taraflardan 'İran' mesajları Haber

Şi ve Trump'ın son görüşmesi öncesi taraflardan 'İran' mesajları

ABD Başkanı Donald Trump, Çin ziyaretinin ikinci gününde Devlet Başkanı Şi Cinping ile "harika ticaret anlaşmaları yaptıklarına" dair mesajlar verdi. Bu anlaşmalara ilişkinse henüz bir ayrıntı yok. Çin devlet medyası da iki liderin yeni uzlaşmalara vardığını aktardı ancak detay vermedi. Şi ve Trump ziyaretin ikinci gününde öğle yemeğinde Zhongnanhai'de görüşüyor. Beyaz Saray, bu komplekse sadece az sayıda gazetecinin girmesine izin verildiğini açıkladı. Ziyaretin ikinci gününde Fox News'tan Sean Hannity'ye verdiği röportaj da yayınlanan Trump, görüşmelerde Şi'nin İran'a askeri teçhizat göndermeme sözü verdiğini söyledi. Pekin yönetiminden bu konuda henüz bir doğrulama gelmedi. Çin hükümeti ise Ortadoğu'daki çatışmaya son vermek için "yorulmadan çalışıldığını" açıkladı. 'Baskın seçim', CHP'ye kapatma, mutlak butlan ihtimali: AKP tartışmalara ne diyor? SDG Komutanı Mazlum Abdi: Türkiye'ye ziyaret için planlar yapılıyor, Öcalan ile görüşebilirim Belçika, Türkiye ile dokuz savunma anlaşması imzaladı 'Çin'de bir oteldeki cinsel ilişki görüntülerimiz binlerce kişiye yayımlanmış' Çin devlet televizyonunda yer alan açıklamaya göre Pekin, "barış görüşmelerine daha fazla destek vermeyi ve nihayetinde kalıcı barışa ulaşmada yapıcı bir rol oynamayı" umduğunu kaydetti. Bu açıklama Donald Trump'ın Fox News'e yaptığı, bir anlaşma konusunda İran'a karşı "daha fazla sabırlı olmayacağını" söylemesinin ardından yayınlandı. Pekin'in Tahran yönetimiyle yakın ilişkileri bulunuyor. Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı ve en büyük ticaret ortağı konumunda. BBC'nin Çin muhabiri Laura Bicker, Trump yönetiminin, Pekin'in bu etki gücünü kullanmasını ve Tahran'ı müzakere masasına getirmesini umduğunu aktardı. Bicker'in aktarımına göre, Çin yönetimi ziyaret sırasındaki açıklamalarda ABD'yi İran konusunda doğrudan eleştirmekten özellikle kaçınıyor. BBC Türkçe

logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.