Ya evren gerçekten döngüselse? Ya bugün yaşadığımız hiçbir şey bütünüyle sona ermiyor, yalnızca biçim değiştirerek yeniden karşımıza çıkıyorsa?

Fizikte tartışılan döngüsel evren modelleri, evrenin bir başlangıç ve son çizgisinden ibaret olmayabileceğini, genişleme ve büzülme gibi süreçlerle kozmik döngüler yaşayabileceğini öne sürer. Elbette bu, henüz kesinleşmiş bir bilimsel gerçek değil, evrenin doğasına ilişkin teorik yaklaşımlardan biridir. Ancak bu düşünce, insanın yaşamına dair oldukça derin bir soruyu beraberinde getiriyor: Yaşadığımız hiçbir şey gerçekten geride kalmıyorsa, birbirimizin hayatında bıraktığımız izlere ne kadar dikkat ediyoruz?

İnsan bazen bir cümleyle bir ömrü değiştirebilir. Bir bakışla umut verebilir, bir susuşla insanın içindeki bütün ışıkları söndürebilir. Kırdığı kalbin kaç gece uykusuz kaldığını, söylediği sözün bir başkasının zihninde kaç kez tekrarlandığını bilmez. Çünkü çoğu insan kendi niyetini bilir ama davranışının karşı tarafta yarattığı etkiyi görmek istemez.

Oysa insan ilişkileri de bir tür döngüsellik taşır. Söylediğimiz sözler, sergilediğimiz davranışlar, verdiğimiz sevgi ve yaşattığımız hayal kırıklıkları yalnızca karşı tarafın hafızasında kalmaz. Zamanla bizim karakterimize, alışkanlıklarımıza ve dünyayı algılama biçimimize de yerleşir.

Birini incittiğimizde yalnızca onun kalbinde bir yara açmayız. Kendi vicdanımızda da bir iz bırakırız. Birini değersiz hissettirdiğimizde, insan olmanın en temel değerlerinden birinden uzaklaşırız. Üstelik bunu çoğu zaman haklılık duygusunun arkasına saklanarak yaparız.

Belki de asıl mesele kimin haklı olduğu değil, haklıyken bile ne kadar insan kalabildiğimizdir.

Düşünsenize, evrenin milyarlarca yıllık tarihinde bir an kadar kısa olan ömrümüzü yaşıyoruz. Bu küçücük zaman diliminde birbirimizin hayatına dokunuyoruz. Kimi zaman bir çocuğun dünyasını, kimi zaman bir annenin umudunu, kimi zaman da hiç tanımadığımız bir insanın yaşama sevincini etkiliyoruz.

Buna rağmen neden bu kadar kolay kırıyoruz birbirimizi?

Neden özür dilemek yerine gururumuzu, anlamak yerine önyargılarımızı, sevmek yerine egomuzu büyütüyoruz?

İnsan, kendisine yapılan kötülüğü unutamayabilir. Fakat kendisinin başkasına yaptığı kötülüğü unutmayı çok daha kolay başarır. Çünkü hafızamız bazen kendimizi korumak için gerçeği yeniden yazar. Oysa vicdan, insanın kendisinden saklayamadığı tek tanıktır.

Döngüsel evren düşüncesini bir yaşam metaforuna dönüştürürsek belki de şunu söyleyebiliriz: Hayatta hiçbir davranışımız yalnızca yaşandığı anla sınırlı değildir. Bir iyilik başka bir iyiliğin başlangıcı olabilir. Bir merhamet, hiç tanımadığımız insanların hayatına kadar uzanabilir. Bir kötülük ise nesiller boyunca taşınan bir kırgınlığın kaynağına dönüşebilir.

Bu yüzden kalp kırmamak, yalnızca başkalarına gösterdiğimiz nezaket değildir. Kendimize ve insanlığa karşı taşıdığımız sorumluluktur.

Elbette kimseyi kırmamak adına kendimizden vazgeçmek zorunda değiliz. Sınır koymak, uzaklaşmak, itiraz etmek ve gerektiğinde bir ilişkiyi bitirmek de insanın hakkıdır. Ancak bunları yaparken karşımızdakinin insanlığını incitmek zorunda değiliz. Mesafeli olmak başka, acımasız olmak başkadır.

Belki evren bir gün yeniden genişleyecek, belki büzülecek, belki de bugün bildiğimiz bütün kozmolojik modeller değişecek. Bilimin henüz yanıtlayamadığı sorular var. Fakat bizim yanıtlamamız gereken çok daha yakın bir soru bulunuyor:

Bu hayattan geçerken insanların kalbinde nasıl bir iz bırakıyoruz?

Çünkü ömrümüzün ne kadar süreceğini bilmiyoruz. Ama bir insanın hayatında bıraktığımız izin, bizimle birlikte sona ermeyeceğini biliyoruz.

Madem bu evrende bir kez karşılaşıyoruz, neden birbirimizin hayatını güzelleştirmek yerine zorlaştırıyoruz?

Belki de en büyük insanlık, haklı çıkmak değil, kırabilecekken incitmemeyi seçmektir. Ve belki de insanın evrene bırakabileceği en güzel iz, başka bir insanın kalbinde açtığı yaralar değil, iyileştirdiği yerlerdir.