İsviçre Alpleri'ndeki tatil beldesinde her yıl düzenlenen toplantıya, ABD ve Avrupalı müttefikleri arasında tırmanan gerilim damgasını vururken, liderler çökmekte olan bir dünya düzeni, yükselen tek taraflılık ve yapay zekanın dünya işgücüne yönelik tehdidi konusunda uyarılarda bulundu.
Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu gündemdeki yerini korurken, Dünya’daki küreselleşmenin bittiği konusu öne çıktı ancak Grönland’ı isteyen Trump damga vurdu. Avrupalılar ABD’ye karşı Danimarka’yı destekliyorlar.
AB, 2023'te ABD'ye 576,3 milyar dolar ihracat yaparken, ABD'den 367,6 milyar dolarlık ithalat yaptı. ABD'nin AB ile ticaret açığı 208,7 milyar doları buldu. Gümrük tarifeleri karşılıklı olarak artarsa bu işten iki tarafta zarar görecektir. 2‘nci Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan “küreselleşme çökecek” fikri kabul görürken, bu işten en çok ABD’nin zarar göreceği anlatıldı.
İsviçre Alpleri'ndeki tatil beldesinde şu ana kadar ABD'nin Grönland nedeniyle Avrupalı müttefiklerine gümrük vergisi uygulama tehdidiyle tırmanan gerilim konuşulurken, liderler ittifakların parçalanması ve kurallara dayalı uluslararası düzenin erozyona uğraması konusunda uyarılarda bulundu.
Trump'ın sosyal medya paylaşımları ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre'ye, Grönland konusundaki taleplerini Nobel Barış Ödülü'nü kazanamamasına bağlayan bir mektup göndermesi de gündemi belirledi. ABD Başkanı, Salı günü yaptığı açıklamada "geri dönüş yok" diyerek mesajının ipuçlarını şimdiden verdi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Salı günü yaptığı konuşmada, çok taraflılıktan uzaklaşma konusunda forumun en çok alıntılanan uyarısını yaptı.
"Bu, uluslararası hukukun ayaklar altına alındığı ve önemli görünen tek hukukun en güçlü olanın hukuku olduğu, kuralsız bir dünyaya doğru bir kayıştır küresel düzen çöküyor" diyen Macron, Avrupa'nın yükselen tek taraflılıkla ilgili endişelerini özetledi.
Avrupa'nın ticari savunma mekanizmalarını harekete geçirmesi yönündeki çağrıların ön saflarında yer alan Fransız lider, demokrasilerin karşı karşıya olduğu seçimi keskin terimlerle çerçeveledi. Macron, "Saygıyı zorbalara tercih ediyoruz... ve hukukun üstünlüğünü vahşete tercih ediyoruz" dedi. Bu mesajlar ABD Başkanı Trump’a yöneliktir.
Kanada Başbakanı Mark Carney de yaptığı ve çokça atıfta bulunulan konuşmasında geri dönüşü olmayan bir değişimden söz etti. Carney, dünyanın "bir geçişin değil, bir kırılmanın ortasında" olduğunu ve “eski dünya düzeninin geri gelmeyeceğini" söyledi.
"Büyük güç rekabetinin yaşandığı bir dünyada, arada kalan ülkelerin bir seçeneği var: birbirlerinin gözüne girmek için rekabet etmek ya da etkili bir üçüncü yol yaratmak için birleşmek" dedi.
(Biz) orta güçlerin birlikte hareket etmesi gerektiğini savunuyoruz çünkü masada olmazsak menüde oluruz."
California Valisi Gavin Newsom forumun en sert söylemlerinden bazılarını dile getirerek Avrupalı liderleri "suç ortağı olmayı bırakmaya" ve Trump'ın Grönland konusundaki taleplerine karşı durmak için "omurgalı olmaya" çağırdı. "Bu suç ortaklığını kabul edemem," dedi Newsom. "Tüm dünya liderleri için bir sürü dizlik getirmeliydim. Umarım insanlar dünya sahnesinde ne kadar zavallı göründüklerini anlarlar." Newsom, 2028'deki olası bir başkanlık yarışı öncesinde kendisini Trump yönetimine karşı alternatif bir Demokrat ses olarak konumlandırıyor.
Transatlantik güvenlik ve ticaret riskleri üzerine
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen her iki tarafı da gerilimi tırmandırmaktan kaçınmaya çağırırken Batı'nın bütünlüğüne yönelik riskler konusunda uyarıda bulundu.
"Bizi aşağı doğru bir sarmala sürüklemek, her ikimizin de stratejik manzaranın dışında tutmaya kararlı olduğumuz düşmanlara yardım etmekten başka bir işe yaramaz," diyen von der Leyen, ABD-Avrupa ticaret çatışmasının Rusya gibilerin işine yaradığı yönündeki endişeleri yineledi.
WEF Başkanı Børge Brende, jeopolitik gerilimlerin inovasyon ve büyüme tartışmalarını gölgede bırakması nedeniyle foruma hakim olan ekonomik kaygıyı dile getirdi.
"En çok savaşların tırmanmasından endişe duyuyoruz. Bu küresel büyümeyi öldürebilir" dedi Brende.
Yapay zeka, işgücüne yönelik tehditler ve gelecek üzerine
Dünya Ekonomik Forumu eş başkanlığını devralan BlackRock CEO'su Larry Fink toplantıyı özeleştirel bir tonda açtı.
Fink, "Pek çok kişi için bu toplantı, popülizm çağında elitler, derin bir kurumsal güvensizlik çağında yerleşik bir kurum olarak içinde bulunduğumuz döneme uymuyor" dedi. "Ve bu eleştiride doğruluk payı var."
Avrupa'nın yapay zekayı benimseme konusunda ABD ve Çin'in gerisinde kaldığı uyarısında bulunurken, "ulusunuzun vatandaşları, özellikle de mesleki eğitim almış olanlar için gereğinden fazla iş olacaktır" diye ekledi.
Davos’ta kendi aralarında yaptıkları konuşmalarda Çin’in dev ekonomik büyümesine karşılık, Avrupa’nın neler yapması gerektiği kulislerde konuşuluyor. Bugün Avrupa Ekonomisi teknolojik üretimde tamamen Çin’e bağımlı oldu. Bunu azaltmak için görüş alış verişi sürüyor. ABD’ye karşı da Grönland konusunda ortak bir karar aldılar.