"Değerli öğretmenim Sayın Leman Mualla Adlı’ya.."
Birinci dünya savaşı dönemi İzmir savunmasının planları savaş öncesi Osmanlı Harbiye Nezareti tarafından yapıldı.
İzmir’e denizden yapılacak bir saldırıyı Sancakkale merkezli savunmamız İzmir körfezine kurulan mayın hatlarımız, ışıldaklarımız, bataryalarımız ve tayyare bölüklerimizle Türk askeri önleyecekti ve öyle oldu.
İtilaf donanması İzmir’i denizden ve havadan bombaladı. Ancak körfezde ilerleyip toplarımızın menziline girince gemi kayıpları vermeye başladı ve geri çekildi. İtilaf Donanması, Çanakkale deniz savaşından önce ilk yenilgisini İzmir’de aldı.Savunma planımız başarılı oldu. Bu büyük zafer Yenikale Şehitliği kitabesine yazıldı.
Birinci Dünya savaşında müttefikimiz olan Avusturya-Macaristan ordusu özellikle topçu birlikleri İzmir’in kaderinde önemli katkıda bulundu.
1-Foça’ya yerleştirilen Macar topcu bataryalarının başarılı atışları İzmir’i bombalayan itilaf donanması gemilerini geri çekilmek durumunda bıraktı. [1] .
2-Uzunada’yı bombardıman eden Türk, Avusturya-Macaristan, Alman topçu birlikleri adanın İngiliz işgalinden kurtarılmasında büyük katkı sağladı..[2]
Macaristan’ın arşiv kayıtları da, Birinci Dünya savaşı dönemi İzmir tarihine katkıda bulundu. İngiliz donanmasının İzmir’i işgale teşebbüs ettiğinin kanıtı fotoğrafları sundu.
Macar (Ulusal OSZK Szechenyl Kütüphanesi Tarihi Fotograf ve Roportaj Koleksiyonunda gördüğümüz iki fotoğraf İzmir’in 1’nci Dünya Savaşı dönemine ait esir aldığımız düşman teknelerini gösteren çok önemli bir belgedir.[3]
Oluşturan: Jules Lind, Üretim yeri (ülke) :Türkiye,
Üretim yeri (şehir): İzmir,
Hazırlık süresi:1915.01.01-1915.12.31
Boyut: 220x250mm,
Resim üzerindeki açıklama: Paspartu damgası:Fotograf Lind Symrne
Konum: OSZK Tarihi Fotograf ve Roportaj Arşivi.
Depo kodu:FVC 0857
-İngiliz çıkartma gemileri arkalarında Türk denizcilerle birlikte.
-İngiliz çıkartma gemileri Türk birlikleri tarafından ele geçirildi.
Alt yazısıyla verilen bu bilgi İzmir’i ele geçirmek için İngilizlerin çıkartma gemileriyle saldırdıkları, birçok tekne kullandıkları askerlerinin esir alındığını bilgisini vermektedir. (Ocak 1915)
Bu fotoğrafların Tarih çevrelerinde sorgulanması gerekiyor.
Soru: Sayın Hocam Macar arşivlerinde bulduğumuz fotoğraf ve alt yazı bilgisi Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz donanması gemilerinin İzmir’i işgale yeltendiklerini ve İngiliz teknelerinin ele geçirildiğini gösteriyor. Birinci Dünya Savaşı döneminde İngiliz gemilerinin İzmir’i işgal girişimleri oldu mu? Bu iki fotoğraf hakkında düşüncenizi öğrenebilir miyim?.
Bu soruya cevap verecek kişinin önce İzmir Sancakkale’sini, Yenikale Şehitliğini görmüş olması, konuyu bilmesi, ilgili yayınları takip etmiş olması gerekiyor. Sivil ziyaretçiye kapalı Sancakkale’yi görmek yönünde Üniversitelerden, yerel yönetimlerden yapılmış başvuru bulunmuyor.
Bu ilgisizlik ve süre gelen Yasak Sancakkale’nin (1656-2026) 370 yıldır mechul bırakılmış olmasının nedeni oluyor.
Bu yönde bazı Tarih bölüm başkanlarının öğrencilerine verdikleri Sancakkale konulu belgesel ve yüksek lisans tez çalışmalarına MSB’nın izin vermemesi, modern Türkiye’ye yakışmıyor. Bu iki fotoğraf Sancakkale zaferimizin yeni belgesi, İzmir’in gururu iftiharıdır.
Bu bilgiyle Birinci Dünya savaşı dönemi İzmir tarihine yeni bir pasaj ekleniyor..
Birinci Dünya savaşında İtilaf donanması İzmir’i denizden ve havadan bombaladı. İngiliz gemilerinin İzmir’e çıkartma girişimi[4]
Türk savunması tarafından başarısız kılındı. Çanakkale deniz savaşından önce İtilaf donanması ilk yenilgisini İzmir’de aldı. Gemi kayıpları vermeye başlayınca geri çekildi.
_________________________________________
[1] Tosun Saral,Düşünce ve Tarih Dergisi Eylül 2017 Avusturya-Macaristan Gazetelerine göre 1915-1916’da İzmir’in Savunulması ve Kösten Adasının fethi
[2] Celal Öcal -Dünya Savaşından Kurtuluşa İzmir,
[3] https://fototer.oszk.hu/kereso... Macar kaynaklarında İzmir.
[4] Macar Arşivi.
.....
Yazarın tüm yazıları için tıklayınız