Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin kurucu lideri, büyük devlet adamı ve mütefekkir Mehmet Emin Resulzade’yi, doğumunun 142. yıl dönümünde derin bir hürmetle anıyoruz.
Resulzade, sadece bir siyasi lider değil, Türk dünyasının hürriyet idealini sosyolojik ve hukuki temellere oturtan bir fikir mimarıdır.
31 Ocak 1884 tarihinde Bakü’nün Nevhanı köyünde başlayan bu destansı ömür, tüm Türk-İslam coğrafyasının demokratikleşme sürecinde sönmeyecek bir meşale yakmıştır. Tarihler 28 Mayıs 1918’i gösterdiğinde, Resulzade liderliğindeki Milli Şura tarafından ilan edilen İSTİKLAL BEYANNAMESİ ile Azerbaycan Halk Cumhuriyeti (AHC) resmen kurulmuştur. Tiflis’te ilan edilen bu tarihi beyanname, Doğu dünyasının ilk laik ve parlamenter hukuk devletinin doğum belgesi olarak dünya siyaset tarihine geçmiştir.
Tarihsel Bir Geçmiş:
Üç Renkli Bayrağın Anlamı
Resulzade’nin devlet felsefesi, bizzat formüle ettiği ve bugün bağımsız Azerbaycan’ın semalarında gururla dalgalanan üç renkli bayrağın her bir katmanında tecessüm etmiştir. Bayraktaki mavi renk Türklük şuurunu; kırmızı renk muasırlaşmayı ve demokrasiyi; yeşil renk ise İslam medeniyetinin manevi değerlerini temsil eden tarihsel bir vesikadır.
Resulzade Doktrini veya İlkeleri
Mehmet Emin Resulzade’nin siyasi mirası, modern Azerbaycan’ın DNA'sını oluşturan dört temel ilke üzerinde yükselmektedir:
* Milli İstiklal ve Egemenlik (Milletçilik): Halkın kendi kaderini tayin etme hakkını bağımsızlığın ilk şartı saymıştır.
* Müsavat ve Demokrasi (Eşitlikçilik): Sınıfsız bir toplum idealini savunarak kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanıyan öncü bir sistem kurmuştur.
* Cumhuriyetçilik ve Laiklik (Muasırlaşmak): Şahıs egemenliğini reddederek halk iradesini ve vicdan hürriyetini esas almıştır.
* İnsan Hakları ve Hürriyet: "İnsanlara hürriyet, milletlere istiklal!" diyerek bireysel özgürlüğü ulusal bağımsızlığın merkezine yerleştirmiştir.
Demokratik Azerbaycan Halk Cumhuriyeti İçin Gerçekleştirilen Tarihi Atılımlar
Mehmet Emin Resulzade liderliğindeki Cumhuriyet, 28 Mayıs 1918'den itibaren çok kısa bir sürede imkansızı başararak modern bir devlet aygıtının tüm kurumlarını sıfırdan inşa etmiştir. İlk stratejik hamle olarak Azerbaycan Türkçesini devlet dili ilan ederek, asırlık kültürel prangaları parçalamış ve milli kimliği resmiyete dökmüştür. Genç cumhuriyetin entelektüel geleceğini teminat altına almak amacıyla, Doğu'nun ilk modern eğitim kurumu olan Bakü Devlet Üniversitesi'nin kurulmasına bizzat öncülük etmiştir.
Ekonomik bağımsızlığın nişanesi olarak milli parayı basmış ve ülkenin sınırlarını koruyacak disiplinli bir milli ordunun teşkili için tarihi kararnameler yayımlamıştır.
Dış politikada dahi dahi bir diplomasi yürüterek, Azerbaycan’ın bağımsızlığının Paris Barış Konferansı gibi uluslararası platformlarda tanınmasını sağlamıştır.
Posta ve telgraf teşkilatından adliye sistemine kadar her alanda yapılan bu devrimler, Azerbaycan'ın modern dünyayla entegrasyonunu kalıcı hale getirmiştir.
Sürgün yıllarında bile kalemini susturmayan Resulzade, yayımladığı dergi ve kitaplarla bağımsızlık düşüncesini bir "milli akide" olarak nesillere aktarmayı başarmıştır.
KİAMP - Karabakh is Azerbaijan Milli Platformu T.C. Genel Koordinatörlüğü ve Karabağ Azerbaycandır Koordine Etme Derneği olarak, Resulzade’nin "Bir kere yükselen bayrak, bir daha inmez!" vasiyetinin bugün Karabağ Zaferi ile mutlak bir gerçeğe dönüştüğü vurgulanmıştır.
Bugün azad edilen Şuşa semalarında dalgalanan bayrak, Resulzade’nin ruhuyla ve "Tek Millet, İki Devlet" sarsılmazlığıyla geleceğe taşınmaktadır.
Nitekim KİAMP olarak bizler, bu kutsal emaneti her platformda en üst düzeyde temsil etmeyi bir milli vazife addediyoruz. Büyük liderin aziz hatırası önünde saygıyla eğiliyor; hür, müstakil ve muzaffer Azerbaycan’ın istiklalinin ebedi kalacağını tüm dünyaya ilan ediyoruz.
Saygılarımla,
KİAMP - Karabakh is Azerbaijan Milli Platformu T.C. Genel Koordinatörlüğü Genel Başkanı Dr. Elvin ABDURAHMANLI